„Zgiełk czasu” – Julian Barnes

Niewielka, ale bardzo intensywna i uderzająca rzecz o zgiełku jaki zafundował pojedynczemu człowiekowi XX wiek.

Barnes zajął się tu biografią jednego z największych i najwybitniejszych rosyjskich kompozytorów XX wieku. Jednak nie w pełnym jej wymiarze. Autor bowiem pochylił się tu tylko nad pewnym aspektem życia wybitnego twórcy, ale niewątpliwie najistotniejszym, bo kładącym się cieniem na całej jego egzystencji  – nad relacją artysty ze stalinowską władzą.

Niejakiemu Dmitrijowi Szostakowiczowi przyszło zmagać się nie tylko ze swoim talentem, ale i z władzą, która wiedziała lepiej… Nie decydując się ani na emigrację zewnętrzną, ani na wewnętrzną, musiał skonfrontować się z opresyjnym systemem, który nie miał litości. Musiał, zderzając się z jego bezwzględnością, dokonywać wyborów. Nie raz, nie dwa…

Przypomnę, że postawa Szostakowicza (postaci tragicznej) wobec władzy jest niejednoznaczna. Z jednej strony bowiem kompozytor płynął z nurtem ideologii jedynie słusznej, z drugiej zaś wciąż popadał w niełaskę władzy.

Kompozytora naznaczano trzykrotnie. Za każdym razem okazywał się tchórzem… Świadomym, udręczonym, gardzącym sobą, z wyrzutami sumienia i poczuciem śmierci za życia.

Ta niby biografia, niby autobiografia, ten niby monolog wewnętrzny głównego bohatera to uniwersalna rzecz o odwadze wręcz heroizmie, o kompromisie i słabości wręcz tchórzostwie. To też rzecz o sztuce przez wielkie S i wolności przez wielkie W.

Całość składa się z gonitwy myśli, która intensyfikuje odbiór, myśli, które suną niczym pociąg bez maszynisty – na łeb, na szyję, ku katastrofie!

Mocna rzecz!

Czytać najlepiej w oryginale!

Tytuł – „Zgiełk czasu”

Autor – Julian Barnes

Tłumaczenie – Dominika Lewandowska-Rodak

Wydawnictwo – Świat Książki

Rok – 2017

  • DLA KOGO – dla koneserów twórczości Juliana Barnesa, dla wielbicieli talentu Dmitrija Szostakowicza, amatorów muzyki oraz kultury rosyjskiej, dla fanów literatury angielskiej i dobrej literatury w ogóle, dla zainteresowanych relacją artysta władza
  • PO CO – by się zastanowić i pojąć
  • MOJA OCENA – 5/6

* Tytuł oryginalny – The Noise of Time, rok pierwszego wydania – 2016, rok pierwszego wydania polskiego – 2017.

„Broniewski. Miłość, wódka, polityka” – Mariusz Urbanek

To historia życia Władysława Broniewskiego – czołowego polskiego poety XX wieku i jednego z najbardziej kontrowersyjnych twórców tamtego czasu. Opowiedziana przez naczelnego biografa polskich jednostek zasłużonych w taki sposób, że czujemy się świadkami tamtych wydarzeń.

Broniewski, miłość, wódka, polityka – te cztery słowa z tytułu, będące tu punktem wyjścia opowieści – mówią wszystko o egzystencji autora wiersza Bagnet na broń. Relacje z kobietami, choroba alkoholowa i uwikłanie w politykę zdeterminowały życie poety. Sprawiły, że było ono skomplikowane. Nie mieściło się w schematach i wymykało się jednoznacznym ocenom. Wszelkie zaś upraszczające sądy na ten temat mogły być tylko krzywdzące, bo zakłamujące prawdę.

Wyłaniający się z opowieści artysta to człowiek niejednoznaczny i intrygujący. Komunista, który nie znosił partii. Bolszewik odznaczony w wojnie przeciw innym bolszewikom. Więzień Stalina, którego sławił w swych wierszach. Człowiek wrażliwy, miotający się i wciąż zmagający nie tylko z sobą, ale i z całym światem. Polak, który chciał żyć jedynie w swoim ojczystym kraju – jaki by on nie był. Do końca wierny sobie, swoim ideałom.

To jednak nie wszystko. Bo Broniewski z opowieści Urbanka to także mąż, który zaprzedał duszę diabłu, by pomóc ukochanej żonie i ojciec, który skoczył za córką do grobu.

Tytuł – „Broniewski. Miłość, wódka, polityka”

Autor – Mariusz Urbanek

Wydawnictwo – Iskry

Rok – 2012

  • DLA KOGO – dla wielbicieli twórczości Władysława Broniewskiego, dla fanów Mariusza Urbanka, dla wielbicieli literatury polskiej, dla koneserów literatury faktu, biografii i poezji, dla fanów dobrej literatury w ogóle
  • PO CO – by zbyt komfortowo nie było
  • MOJA OCENA – 7/6

Podsumowanie miesiąca – sierpień-wrzesień 2018

Czas na Bałwochwalicy Jednej podsumowanie miesiąca!

Dziś podwójne wydanie!

Sierpień

[…] Powietrze lepkie i gęste, wilgoć osiada na twarzach/ Ptak smętnie siedzi na drzewie, leniwie pióra wygładza/ […] A słońce wysoko, wysoko świeci pilotom w oczy/ Ogrzewa niestrudzenie zimne niebieskie przestrzenie

[…] Przez okno patrzę znużona, z tęsknotą myślę o burzy/ A słońce wysoko, wysoko świeci pilotom w oczy/ Ogrzewa niestrudzenie zimne niebieskie przestrzenie

– Kora Krakowski spleen

Niezapomniany czas. Lato, wakacje, słońca pod dostatkiem, bez deszczu, bez wiatru. Lekkość, radość, śmiech… Bo zaraz przyjdzie płakać, ale jeszcze nie teraz…

Książki

Sierpień BJ pod względem czytelniczym był pełen emocji, choć tytułów za wiele nie było. Pojawiła się tylko jedna tegoroczna nowość – bardzo mocny debiut flamandzkiej autorki. Resztę stanowiły nowości sprzed lat, niekiedy i dekad, które przetrwały próbę czasu (dwie z nich zdobyły prestiżowe nagrody literackie):

  • Kocie oko – Margaret Atwood, Wielka Litera, 2018 – o tej powieści jest już osobna nota, przypomnę więc tylko, że to historia o chłopczycy konfrontującej swe marzenia – o przyjaciółkach, sukienkach – z rzeczywistością, próbującej dostosować się do wymogów otoczenia, że to opowieść o traumie dzieciństwa i jego pokłosiu, o dojrzewaniu i poszukiwaniu własnej tożsamości, o bezwzględnych, wyrachowanych oprawcach, istnych diabłach wcielonych w pozornie urocze, dobrze wychowane dziewczynki, które zdeterminowały życie kobiety, które naznaczyły swoją obecnością całą jej przyszłość, której pamięć o przeszłości uniemożliwia bycie sobą.
  • Kroniki portowe – Annie Proulx, Rebis, 2007, tł. Paweł Kruk – kultowa powieść, która zdobyła Nagrodę Pulitzera i National Book Award, o której po latach przypomniano polskiemu czytelnikowi za sprawą nowego tłumaczenia (Jędrzeja Polaka), co zmusza niejako bałwochwalców literatury do skonfrontowania starego z nowym. Narracja powolna, senna, melancholijna. Bez brawury, bez fajerwerków. Powieść do celebrowania procesu lektury. Więcej o tej kultowej prozie wkrótce w osobnej nocie. Proszę o cierpliwość, a będzie dane. Albo po prostu zaufaj i sięgnij po książkę.
  • Poczucie kresu – Julian Barnes, Świat Książki, 2018 – powieść zaskakująca, kunsztowna, uhonorowana Nagrodą Bookera, która obnaża ludzką naturę, to z jaką łatwością, wręcz instynktownie, człowiek „przystosowuje” rzeczywistość do swoich oczekiwań i wyobrażeń dla tak zwanego świętego spokoju, obnaża naturę pamięci, to z jaką łatwością człowiek usuwa z niej to, co niewygodne. Więcej o tej istotnej prozie wkrótce w osobnej nocie. Proszę o cierpliwość, a będzie dane. Albo po prostu zaufaj i sięgnij po książkę.
  • Szpadel – Lize Spit, Marginesy, 2018 – bezwzględna i brutalna, a przy tym chłodna i zdystansowana opowieść o przyjaźni, zazdrości, zemście, o dorastaniu, okrutnym, kładącym się cieniem na całej przyszłości. Więcej o tej mocnej prozie wkrótce w osobnej nocie. Proszę o cierpliwość, a będzie dane. Albo po prostu zaufaj i sięgnij po książkę.

Sierpień BJ przemierzała uzbrojona w Szpadel, z Poczuciem kresu i Kocim okiem w kieszeni i te powieści uznaje za lektury warte uwagi. Barnes i Atwood w tych odsłonach cenni, zaś Spit swoim debiutem tylko rozbudza apetyt.

Kroniki portowe do czytania stale, wciąż. Bez pośpiechu, bez hałasu, bez jazgotu. Idealne na długie jesienno-zimowe wieczory, idealne, by się wyłączyć.

Film

To nie był czas filmowy, ale dwa obrazy, skrajnie różne, wejdą do prywatnego kanonu BJ:

  • Blue Jay – reż. Alex Lehmann, USA, 2016 – BJ rodzaj kina – czarno-biały, kameralny, oszczędny, przegadany, niespieszny, pozbawiony akcji, istna psychodrama na dwa głosy na temat spraw podstawowych i najistotniejszych.
  • Mamma Mia! Here We Go Again! – Ola Parker, USA, 2018 – lekki, zabawny, inteligentny, pełen werwy i optymizmu.

Blue Jay – must see!

Podsumowując – sierpień roku 2018 przeminął BJ wśród everymanów, zwyczajnych ludzi zmagających się z codziennością, która za nich nie chce być łaskawa. Wciąż wystawiani na próbę, muszą zawalczyć o sobie, by móc iść dalej. W towarzystwie zawsze raźniej i łatwiej…

Wrzesień

Jutro zaczyna się wrzesień. Boże! Opadła na mnie nagle daremność i przemijanie moich dni i chciałam zacząć krzyczeć w bezsilnej furii na beznadziejne, nieuniknione przemijanie sekund, dni i lat.

– Sylvia Plath Dzienniki 1950-1962

Wrzesień to taki przejściowy miesiąc, bo wprawdzie lato wciąż trwa, ale już jakby jesień. BJ potrzebowała kilku chwil, by się przestawić, oswoić, zaakceptować, polubić, poczuć w tym nowym nadchodzącym dobrze, jak u siebie. Potrzebowała więc czegoś mocnego! I znalazła coś takiego!

Książki

Wydawnictwa urządziły wrzesień bałwochwalcom literatury. BJ poprzestała na dwóch nowościach. Pierwsza zachwyciła, druga zmęczyła:

  • Lincoln w Bardo – George Saunders, Znak, 2018 – wszelkie informacje, które wyjaśniają cóż to za dzieło nie zachęcały BJ. Nęcący był jednak fakt, że istotne jest tu „jak?”. BJ zasiadła więc i przepadła. W tym przypadku forma niesie treść. Lektura ta uświadamia czego brak w literaturze współczesnej (najnowszej), pomijając oczywiście literaturę gatunkową – metafizyki! Autor przekracza tu wszelakie granice! Literatury pięknej i użytkowej, rodzajów i gatunków literackich, i wreszcie (!!!) porządków, światów właśnie – znanego i nieznanego, racjonalizmu i duchowości. Więcej o tej wyjątkowej prozie wkrótce w osobnej nocie. Proszę o cierpliwość, a będzie dane. Albo po prostu zaufaj i sięgnij po książkę.
  • Widzi mi się – Zadie Smith – BJ zupełnie nie po drodze z tą twórczością. Starała się, podchodziła kilka razy. Z każdą książką Zadie Smith ma ten sam kłopot. Konsternację wywołały Białe zęby, Londyn NW też. Jedynie powieść O pięknie przekonała i zachwyciła, choć nie bez „ale”. Miała nadzieję, że Swing Time zachwyci bez „ale”. Niestety… Może więc najnowszy zbiór esejów? Spodobał się co prawda pomysł, by tom odczytać „jako pamiętnik, zapis autentycznych zdarzeń i nie mniej szczerych refleksji autorki nad nimi. Pamiętnik złożony z esejów pisanych przy różnej okazji i na różne tematy, ale z pewnością niebanalnych i nie udawanych”[1], ale niestety, nie wystarczył, by dobrnąć do końca. Nie tym razem! Może kiedyś wrócę.

BJ odsłuchała też znanej powieści w interpretacji Marcina Popczyńskiego:

  • Regulamin tłoczni win – John Irving, Prószyński i S-ka., 2015 – przejmująca opowieść o wchodzeniu w świat, które ukształtuje osobowość i pogląd na świat.

Co BJ uznaje za lekturę obowiązkową? Bez dwóch zdań Lincolna w Bardo!

Film

We wrześniu BJ udało się obejrzeć kilka filmów o wspólnym mianowniku – wszystkie bowiem tytuły dotykają literatury, niestety, nie było to kino porywające, zapadające w pamięć:

  • Księgarnia z marzeniami – reż. Isabel Coixet, Hiszpania, Niemcy, Wielka Brytania, 2017 – na podstawie powieści The Bookshop Penelope Fitzgerald; historia kobiety, która walczy z całym światem o swoje; niestety, film rozminął się zupełnie z oczekiwaniami i wyobrażeniami BJ, która spodziewała się pasji, emocji, namiętności, a dostała opowieść spod znaku angielskiej flegmy z urzekającymi zdjęciami.
  • Stowarzyszenie Miłośników Literatury i Placka z Kartoflanych Obierek – reż. Mike Newell, Francja, USA, Wielka Brytania, 2018 – film na podstawie powieści Annie Barrows i Mary Ann Shaffer pod tym samym tytułem; sentymentalna opowieść o tym jak literatura może uchronić przed śmiercią, jak może przekonać i zbliżyć do siebie ludzi; niestety film nie oddaje ani ducha epoki, ani istoty sprawy.
  • Mary Shelley – reż. Haifaa Al-Mansour, USA, 2017 – opowieść o twórczyni powieści gotyckiej i prekursorce literatury fantastyczno-naukowej, o autorce Frankensteina; raczej dla amatorów opowieści melodramatycznych niż koneserów biografii.

Podsumowując – wrzesień roku 2018 Lincolnem stanął! Cóż to była za przygoda!? Raptem lektury dwa dni, a wrażeń estetycznych, emocji na tygodnie. Cała reszta przy tym zbladła. Z pewnością dzieło to znajdzie się w czołówce książek roku 2018. Dlatego – must read!

[1] Przemysław Poznański, Pamiętnik fascynacji. Zadie Smith, Widzi mi się, opublikowano 14.09.2018, https://zupelnieinnaopowiesc.com/2018/09/14/pamietnik-fascynacji-zadie-smith-widzi-mi-sie/, dostęp 03.10.2018.

„Jedyna historia” – Julian Barnes

„Jedyna historia” Juliana Barnesa to opowieść inicjacyjna, opowieść o dojrzewaniu, o miłości, ale tematem jest tu także opowieść sama w sobie, bo to opowieść o opowieści, co okazuje się sednem sprawy.

Pozornie to konwencjonalna, prosta i przewidywalna historia (mimo że to studium wielkiego uczucia, jego narodzin i upadku, mimo że to opowieść z tłem, które odgrywa tu niebagatelną rolę – angielska prowincja w czasach sprzed rewolucji obyczajowej) jakich wiele. Pisarz zajął się tu bowiem kwestią, na temat której można wygłaszać już tylko truizmy, banały i puste frazesy. I z nich to zbudowana jest ta opowieść.

Twórca na tym jednak nie poprzestał. Na szczęście raz po raz puszcza do odbiorcy oko. Fabuła schodzi wówczas na dalszy plan, by zrobić miejsce czemuś zgoła innemu, fundamentalnemu dla literatury.

Bo przecież literatura to „[…] proces budowania wielkich, pięknych, dobrze uporządkowanych kłamstw, które mówią więcej prawdy niż dowolne zestawienie faktów”.

„Jedyna historia” to coś więcej niż konwencjonalne romansidło (podobno najpiękniejsza i najsmutniejsza opowieść miłosna XXI wieku). Jednak znacznie mniej niż po Barnesie można było się spodziewać.

Ps. Polecam kilka cytatów z powieści, one przemówią najlepiej.

Tytuł – „Jedyna historia”

Autor – Julian Barnes

TłumaczenieDominika Lewandowska-Rodak 

Wydawnictwo – Świat Książki

Rok – 2018

  • DLA KOGO – dla koneserów twórczości Juliana Barnesa, dla wielbicieli literatury angielskiej i prozy gatunkowej, dla fanów dobrej literatury w ogóle
  • PO CO – by się zreflektować
  • MOJA OCENA – 4/6

* Tytuł oryginalny – The Only Story, rok pierwszego wydania – 2018, rok pierwszego wydania polskiego – 2018.

Jesienne propozycje – jesień 2018

Czas najwyższy na jesienne propozycje Bałwochwalicy Jednej!!!

23 września, godzina 23.03!!! Stało się!!! Jesień nadeszła!!! Czas zapomnieć o słońcu, radości, śmiechu, zabawie, beztrosce, lekkości, nicnierobieniu… Czas na szarość, burość, siąpiący stale deszcz, przeszywający wiatr. Na melancholię, na spadek nastroju, depresję!!! Hm… Na coraz dłuższe wieczory, na ciepłe skarpety i koc, na litry parującej herbaty z dodatkami o niebiańskim smaku, na dania rozgrzewające, na spowolnienie, na zatrzymanie, na spokojny wdech i wydech! Na jesień!

Nadejście nowej pory roku, to doskonały czas na przyjrzenie się temu, co w trawie piszczy i poczynienia jakichś planów, przedsięwzięć, by dobrze spożytkować czas, energię, wykorzystać potencjał, który akurat jesienią jest szczególny. Niby ogromny, ale jakby nieco apatyczny. Dlatego człowiek potrzebuje stymulacji na wielu poziomach!!!

Oczywiście, jak zawsze, zestawienie jest bardzo subiektywne, według indywidualnych upodobań Bałwochwalicy Jednej. I tym razem nie znajdziesz tu ani kryminałów, ani horrorów, gdyż poszukiwania wciąż tropią nieco inne gatunki. Mam jednak nadzieję, że niniejsze propozycje przypadną Ci do gustu.

I. LITERATURA

Z teraźniejszości i przyszłości najbliższej

Ta część zestawienia obejmuje publikacje, które ukażą się tej jesieni:

Wrzesień:
  • Była raz wojna. Bomby poszły – John Steinbeck.
  • Kantor. Nigdy tu już nie powrócę – Krzysztof Pleśniarowicz.
  • Kobiety i władza. Manifest – Mary Beard.
  • Teraźniejszy przeszły, przeszły teraźniejszy – Eugene Ionesco.
  • Wyhoduj sobie wolność. Reportaże z Urugwaju – Szymon Opryszek, Maria Hawranek.
  • Zdążyć przed Panem Bogiem – Hanna Krall.
Październik:
  • …bardzo dawno temu, mniej więcej w zeszły piątek… – Jan Tomasz Gross, Aleksandra Pawlicka.
  • Bezsenność w czasie karnawału – Janusz Głowacki.
  • Błoto słodsze niż miód. Głosy – Małgorzata Rejmer.
  • Brezowska. Nagość dla wszystkich – Małgorzata Czyńska.
  • Człowiek znikąd – Wojciech Engelking.
  • Dzieci północy – Salman Rushdie.
  • Hańba – John Maxwell Coetzee.
  • Jacek – Anna Bikont, Helena Łuczywo.
  • Jerzy Jarocki. Biografia – Elżbieta Konieczna.
  • Kontener – Marek Bieńczyk.
  • Księżna jeleń – Andres Ibanez.
  • Kuchnia Iwaszkiewiczów – Jarosław Iwaszkiewicz.
  • Małe ogniska – Celeste Ng.
  • Miasto ślepców – José Saramago.
  • Mój ojciec, Paweł Jasienica – Ewa Beynar.
  • Na Zachodzie bez zmian – Erich Maria Remarque.
  • Niewidzialni – Roy Jacobsen.
  • O kotach.
  • O psach.
  • Orient Express – Torbjorn Faerovik.
  • Pamięci, przemów! – Vladimir Nabokov.
  • Poetka i książę – Manuela Gretkowska.
  • Polki, które zmieniły wizerunek – Joanna Puchalska.
  • Poste restante – Wojsław Brydak.
  • Równonoc – Anna Fryczkowska.
  • Służące do wszystkiego – Joanna Kuciel-Frydryszak.
  • Śmierć komandora. Tom 1. Pojawia się idea – Haruki Murakami.
  • Traktat o łuskaniu fasoli – Wiesław Myśliwski.
  • Ucho igielne – Wiesław Myśliwski.
  • Udręka i ekstaza. Piękna opowieść o życiu i sztuce Michała Anioła – Irving Stone.
  • W samym środku zimy – Isabel Allende.
  • Weiser Dawidek – Paweł Huelle.
  • Widnokrąg – Wiesław Myśliwski.
  • Wieczny mąż – Fiodor Dostojewski.
Listopad:
  • Magnes– Lars Saabye Christensen.
  • Brakująca połowa dziejów. Krótka historia kobiet na ziemiach polskich – Anna Kowalczyk.
Grudzień:

Z przeszłości tej bliskiej, nieco dalszej i całkiem odległej

Druga część propozycji lekturowych obejmuje publikacje, które ukazały się już jakiś czas temu. Niektóre całkiem niedawno, inne kilka lat wcześniej, a jeszcze inne są sprzed dekad. Dlaczego znalazły się w zestawieniu? Albo dlatego, że po prostu warte są poświęcenia im cennych chwil, albo dlatego, że dają przyjemność i doskonale wpisują się w klimat danego czasu, albo dlatego, że otwierają drzwi umysłu i serca!

Bo w roku 2018 czytamy polską literaturę i z tej okazji powstała lista – „100 książek na stulecie niepodległości” – najważniejszych dzieł polskiej literatury wydanych po 1918 roku według Programu 3 Polskiego Radia):
  • Andrzejewski Jerzy – Miazga.
  • Andrzejewski Jerzy – Bramy raju.
  • Baczyński Krzysztof Kamil – Wiersze.
  • Barańczak Stanisław – Widokówka z tego świata.
  • Białoszewski Miron – Obroty rzeczy.
  • Białoszewski Miron – Pamiętnik z powstania warszawskiego.
  • Bobkowski Andrzej – Szkice piórkiem.
  • Borowski Tadeusz – Pożegnanie z Marią.
  • Brandys Kazimierz – Wariacje pocztowe.
  • Buczkowski Leopold – Czarny potok.
  • Czechowicz Józef – Nuta człowiecza.
  • Czapski Józef – Na nieludzkiej ziemi.
  • Czarnyszewicz Florian – Nadberezyńcy.
  • Dąbrowska Maria – Noce i dnie.
  • Dołęga-Mostowicz Tadeusz – Kariera Nikodema Dyzmy.
  • Dygat Stanisław – Jezioro Bodeńskie.
  • Gajcy Tadeusz – Wiersze.
  • Gałczyński Konstanty Ildefons – Utwory poetyckie.
  • Gombrowicz Witold – Dziennik.
  • Gombrowicz Witold – Ferdydurke.
  • Gombrowicz Witold – Ślub.
  • Gombrowicz Witold – Trans-Atlantyk.
  • Haupt Zygmunt – Pierścień z papieru.
  • Herbert Zbigniew – Barbarzyńca w ogrodzie.
  • Herbert Zbigniew – Pan Cogito.
  • Herbert Zbigniew – Raport z oblężonego miasta.
  • Herling-Grudziński Gustaw – Dziennik pisany nocą.
  • Herling-Grudziński Gustaw – Inny świat.
  • Hłasko Marek – Pierwszy krok w chmurach.
  • Iwaszkiewicz Jarosław – Panny z Wilka.
  • Iwaszkiewicz Jarosław – Lato 1932.
  • Iwaszkiewicz Jarosław – Oktostychy.
  • Jasienica Paweł – Rzeczpospolita Obojga Narodów.
  • Kaden-Bandrowski Juliusz – Generał Barcz.
  • Kapuściński Ryszard – Cesarz.
  • Kapuściński Ryszard Imperium.
  • Konwicki Tadeusz Mała apokalipsa.
  • Konwicki Tadeusz – Sennik współczesny.
  • Kossak-Szczucka Zofia – Pożoga.
  • Krall Hanna – Zdążyć przed Panem Bogiem.
  • Kuncewiczowa Maria – Cudzoziemka.
  • Kuśniewicz Andrzej – Lekcja martwego języka.
  • Lec Stanisław Jerzy – Myśli nieuczesane.
  • Lechoń Jan – Karmazynowy poemat.
  • Lechoń Jan – Aria z kurantem.
  • Lem Stanisław – Solaris.
  • Leśmian Bolesław – Łąka.
  • Leśmian Bolesław – Napój cienisty.
  • Libera Antoni – Madame.
  • Mackiewicz Józef – Droga donikąd.
  • Mackiewicz Józef – Nie trzeba głośno mówić.
  • Malewska Hanna – Przemija postać świata.
  • Miciński Bolesław – Podróże do piekieł.
  • Miłosz Czesław – Trzy zimy.
  • Miłosz Czesław – Ocalenie.
  • Miłosz Czesław – Zniewolony umysł.
  • Miłosz Czesław – Rodzinna Europa.
  • Miłosz Czesław – Ziemia Urlo.
  • Mrożek Sławomir – Tango.
  • Myśliwski Wiesław – Widnokrąg.
  • Myśliwski Wiesław – Kamień na kamieniu.
  • Newerly Igor – Zostało z uczty bogów.
  • Nałkowska Zofia – Medaliony.
  • Nałkowska Zofia – Granica.
  • Nowakowski Marek – Raport o stanie wojennym.
  • Odojewski Włodzimierz – Zasypie wszystko, zawieje…
  • Parnicki Teodor – Srebrne orły.
  • Podsiadło Jacek – Arytmia.
  • Przyboś Julian – Równanie serca.
  • Polkowski Jan – Cantus.
  • Redliński Edward – Konopielka.
  • Rembek Stanisław – W polu.
  • Różewicz Tadeusz – Niepokój.
  • Różewicz Tadeusz – Kartoteka.
  • Różewicz Tadeusz – Do piachu.
  • Rymkiewicz Jarosław Marek – Zachód słońca w Milanówku.
  • Rymkiewicz Jarosław Marek – Wieszanie.
  • Rymkiewicz Jarosław Marek – Rozmowy polskie latem roku 1983.
  • Schulz Bruno – Sklepy cynamonowe.
  • Schulz Bruno – Sanatorium pod klepsydrą.
  • Stempowski Jerzy – Eseje dla Kasandry.
  • Strykowski Julian – Austeria.
  • Szczepański Jan Józef – Przed nieznanym trybunałem.
  • Szymborska Wisława – Wołanie do Yeti.
  • Szymborska Wisława – Ludzie na moście.
  • Świetlicki Marcin – Zimne kraje.
  • Tuwim Julian – Bal w operze.
  • Tuwim Julian – Sokrates tańczący.
  • Tyrmand Leopold – Dziennik 1954.
  • Vincenz Stanisław – Na wysokiej połoninie.
  • Wańkowicz Melchior – Bitwa o Monte Cassino.
  • Wat Aleksander – Dziennik bez samogłosek.
  • Wat Aleksander – Mój wiek. Pamiętnik mówiony.
  • Wierzyński Kazimierz – Wiosna i wino.
  • Wierzyński Kazimierz – Czarny polonez.
  • Witkiewicz Stanisław Ignacy – Nienasycenie.
  • Witkiewicz Stanisław Ignacy – Pożegnanie jesieni.
  • Witkiewicz Stanisław Ignacy – Szewcy.
  • Wittlin Józef – Sól ziemi.
  • Żeromski Stefan – Przedwiośnie.
Bo rok 2018 należy do Olgi Tokarczuk, która w maju — jako pierwsza Polka w historii — razem z tłumaczką Jennifer Croft odebrała Międzynarodową Nagrodę Bookera za powieść Bieguni, a ostatnio została nominowana do dwóch kolejnych wyróżnień światowej rangi. Powieść Bieguni znalazła się na liście pretendentek do National Book Award 2018 w kategorii Translated Literature (w tym roku nagroda w tej kategorii zostanie przyznana po raz pierwszy), zaś Księgi Jakubowe nominowano od francuskiej nagrody Prix Femina, jest zatem okazja, by przypomnieć bądź nadrobić Tokarczukową twórczość:
  • Podróż ludzi Księgi
  • E.
  • Prawiek i inne czasy
  • Szafa
  • Dom dzienny, dom nocny
  • Lalka i perła
  • Gra na wielu bębenkach
  • Ostatnie historie
  • Anna In w grobowcach świata
  • Bieguni
  • Prowadź swój pług przez kości umarłych
  • Moment niedźwiedzia
  • Księgi Jakubowe
Bo jesień, a jesień to idealny czas (jak każdy 😉 ) na klasykę, którą czytać zawsze warto, bo uniwersalna, choć sprzed wielu lat, na tu i teraz! A że mija w 200 od wydania pewnego dzieła, to okazja jest znakomita, by zatopić się w tej klasycznej powieści grozy:
  • Frankenstein – Mary Shelley.

II. FILM

Z teraźniejszości i przyszłości najbliższej

Ta część zestawienia obejmuje filmy, które swoją premierę w polskich kinach będą miały tej jesień. Znalazłam kilka (no może więcej niż kilka 😉 ) obiecujących propozycji! Tylko do kina więc chadzać…

Wrzesień:
  • Igielnik – reż. Deborah Haywood, Wielka Brytania, 2017.
  • Jesień we Francji – reż. Mahamat-Saleh Haroun, Francja, 2017.
  • Kler – reż. Wojciech Smarzowski, Polska, 2018.
  • Kręcisz mnie – reż. Franck Dubosc, Belgia, Francja, 2018.
Październik:
  • Bergamn – rok z życia – reż. Jane Magnusson, Norwegia, Szwecja, 2018.
  • Donbas – reż. Siergiej Łoźnica, Francja, Holandia, Niemcy, Ukraina, Rumunia, 2018.
  • Hard Paint – reż. Filipe Matzembacher, Brazylia, 2018.
  • Młodość Astrid – reż. Pernille Fischer Christensen, Dania, Szwecja, 2018.
  • Nina – reż. Olga Chajdas, Polska, 2018.
  • Z perspektywy Paryża – reż. Jean-Paul Civeyrac, Francja, 2017.
Listopad:
  • Bohemian Rhapsody – reż. Bryan Singer, USA, Wielka Brytania, 2018.
  • Dwie Ireny – reż. Fabio Meira, Brazylia, 2017.
  • Dziedziczki – reż. Marcelo Martinessi, Brazylia, Francja, Niemcy, Norwegia, Urugwaj, Paragwaj, 2018.
  • Jeden dzień życia – reż. Damian Nenow, Belgia, Hiszpania, Niemcy, Polska, Węgry, 2018.
  • Narodziny gwiazdy – reż. Bradley Cooper, USA, 2018.
  • Sofia – reż. Meryem Benm’Barek-Aloïsi, Francja, Katar, 2018.
  • Sorry Angel – reż. Christophe Honoré, Francja, 2018.
  • Touch Me Not – reż. Adina Pintilie, Czechy, Francja, Niemcy, Bułgaria, Rumunia, 2018.
  • Utoya, 22 lipca – reż. Erik Poppe, Norwegia, 2018.
Grudzień:
  • Fuga – reż. Agnieszka Smoczyńska, Czechy, Polska, Słowacja, 2018.
  • Mary Poppins powraca – reż. Rob Marshall, USA, 2018.
  • Nadmiar łaski – reż. Gianni Zanasi, Włochy, 2018.
  • Wildlife – reż. Paul Dano, USA, 2018.

Z przeszłości tej bliskiej, nieco dalszej i całkiem odległej

Druga część propozycji obejmuje filmy, które miały swoją premierę już jakiś czas temu. Niektóre całkiem niedawno, inne kilka lat wcześniej, a jeszcze inne są sprzed dekad. Dlaczego znalazły się w zestawieniu? Powtórzę, choćby dlatego, że po prostu warte są poświęcenia im cennych chwil, albo dlatego, że dają przyjemność i doskonale wpisują się w klimat danego czas, albo dlatego, że otwierają drzwi umysłu i serca!

Bo w roku 2018 mija sto lat od urodzin Ingmara Bergmana – jednego z najważniejszych twórców w światowej historii kinematografii, więc okazja jest znakomita do przypomnienia sobie jego największych dzieł i analizy tej znakomitej twórczości:
  • Siódma pieczęć
  • Tam, gdzie rosną poziomki
  • Źródło
  • Jak w zwierciadle
  • Milczenie
  • Persona
  • Szepty i krzyki
  • Jesienna sonata
  • Fanny i Aleksander
  • Sceny z życia małżeńskiego
  • Goście Wieczerzy Pańskiej
Bo z końcem lata ukazała się biografia Krzysztofa Kieślowskiego (Kieślowski. Zbliżenie – Katarzyna Surmiak-Domańska) – jednego z najważniejszych twórców w polskiej historii kinematografii, więc okazja jest znakomita do przypomnienia sobie jego największych dzieł i analizy tej szczególnej twórczości:
  • Gadające głowy
  • Personel
  • Blizna
  • Amator
  • Przypadek
  • Dekalog
  • Podwójne życie Weroniki
  • Trzy kolory

Z filmowym dorobkiem Kieślowskiego możemy zapoznać się dzięki obecności jego twórczości w legalnych źródłach – w serwisie Ninateka.pl (najważniejsze etiudy i dokumenty reżysera: Siedem kobiet w różnym wieku, Urząd, Koncert życzeń, Tramwaj, Z punktu widzenia nocnego portiera) oraz w serwisie YouTube (Studio Filmowe TOR udostępnia nieodpłatnie najważniejsze w części cyfrowo odrestaurowane fabuły Kieślowskiego – Blizna, Amator, Przypadek, Krótki film o miłości, Krótki film o zabijaniu, Podwójne życie Weroniki, Trzy kolory: Niebieski, Trzy kolory: Biały, Trzy kolory: Czerwony)[1].

III. WYDARZENIA

Co nieco zestawiłam, by nie uszło uwadze…

Wydarzenia kulturalne

  • Międzynarodowy Festiwal Filmowy w San Sebastian – 21-28 września, San Sebastian.
  • Festiwal Dekonstrukcji Słowa „Czytaj!” – 24-30 września, Częstochowa.
  • Międzynarodowy Festiwal Opowiadania – Int. Short Story Festival – 5-7 października, Wrocław.
  • Literacka Nagroda Nike – finał 7 października.
  • Bruno Schulz. Festival – 9-14 października, Wrocław.
  • Nowa Nagroda Literacka (alternatywna Literacka Nagroda Nobla) – 12 października.
  • Śląskie Targi Książki – 12-14 października, Katowice.
  • Międzynarodowy Festiwal Literacki „Czas poetów” – 12-14 października, Lublin.
  • Międzynarodowy Warszawski Festiwal Filmowy – 12-21 października, Warszawa.
  • Nagroda Literacka Europy Środkowej „Angelus” – finał 13 października.
  • Festiwal Literacki „Zebrane” – 13-17 października, Białystok.
  • The Man Booker Prize – finał 16 października.
  • Conrad Festival 2018 – 22-28 października, Kraków.
  • American Film Festival – 23-28 października, Wrocław.
  • Festiwal Dekonstrukcji Słowa „Czytaj” – 24-30 października, Częstochowa.
  • Międzynarodowe Targi Książki – 25-28 października, Kraków.
  • Prix Femina – finał 7 listopada.
  • VIII Salon Ciekawej Książki – 15-18 listopada, Łódź.

Inne

Wrzesień:
  • Pierwszy Dzień Astronomicznej Jesieni i Pierwszy Dzień Kalendarzowej Jesieni – 23 września.
  • Banned Books Week – 23-29 września.
  • Międzynarodowy Dzień Języków Obcych – 26 września.
  • Dzień Kuriera i Przewoźnika – 29 września.
  • Dzień Głośnego Czytania – 29 września.
  • Międzynarodowy Dzień Kawy – 29 września.
  • Dzień Chłopaka – 30 września.
  • Międzynarodowy Dzień Tłumacza – 30 września.
Październik:
  • Międzynarodowy Dzień Muzyki – 1 października.
  • Międzynarodowy Dzień Wegetarianizmu – 1 października.
  • Międzynarodowy Dzień bez Przemocy – 2 października.
  • Światowy Dzień Zwierząt – 4 października.
  • Światowy Dzień Nauczyciela – 5 października.
  • Światowy Dzień Poczty – 9 października.
  • Międzynarodowy Dzień Pisania Listów – 9 października.
  • Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego – 10 października.
  • Europejski Dzień przeciw Karze Śmierci – 10 października.
  • Międzynarodowy Dzień Dziewczynek – 11 października.
  • Dzień Wychodzenia z Szafy – 11 października.
  • Dzień Edukacji Narodowej – 14 października.
  • Światowy Dzień Żywności – 16 października.
  • Międzynarodowy Dzień Walki z Ubóstwem – 17 października.
  • Dzień Poczty Polskiej – 18 października.
  • Dzień Listonosza – 18 października.
  • Dzień bez Maila – 24 października.
  • Dzień Odpoczynku dla Zszarganych Nerwów – 28 października.
  • Zmiana czasu z letniego na zimowy – 28 października.
  • Dzień Rozrzutności – 31 października.
  • Światowy Dzień Oszczędzania – 31 października.
  • Dziady/ Halloween – 31 października.
Listopad:
  • Wszystkich Świętych – 1 listopada.
  • Dzień Weganizmu – 1 listopada.
  • Dzień Zaduszny – 2 listopada.
  • Międzynarodowy Dzień Postaci z Bajek – 5 listopada.
  • Międzynarodowy Dzień Walki z Faszyzmem i Antysemityzmem – 9 listopada.
  • Światowy Dzień Nauki dla Pokoju i Rozwoju – 10 listopada.
  • Dzień Uwięzionego Pisarza – 15 listopada.
  • Międzynarodowy Dzień Tolerancji – 16 listopada.
  • Międzynarodowy Dzień Mężczyzn – 19 listopada.
  • Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka – 20 listopada.
  • Światowy Dzień Życzliwości i Pozdrowień – 21 listopada.
  • Katarzynki – 24 listopada.
  • Międzynarodowy Dzień Eliminacji Przemocy wobec Kobiet – 25 listopada.
  • Międzynarodowy Dzień Pluszowego Misia – 25 listopada.
  • Dzień bez kupowania – 29 listopada.
  • Andrzejki – 29 listopada.
Grudzień:
  • Międzynarodowy Dzień Upamiętniający Zniesienie Niewolnictwa – 2 grudnia.
  • Dzień św. Mikołaja – 6 grudnia.
  • Dzień Praw Człowieka – 10 grudnia.
  • Dzień Księgarza – 13 grudnia.
  • Dzień Herbaty – 15 grudnia.
  • Międzynarodowy Dzień Migrantów – 18 grudnia.

IV. JESIENNE PLANY BAŁWOCHWALICY JEDNEJ

Jesień nadeszła!!! Nowy sezon… A wraz z nim ochota na nowe, o ile najpierw przetrwa się jesienną depresję! Zatem, na razie bez konkretów, bez szumnych zapowiedzi i deklaracji! Przeżyjemy, zobaczymy…

Ekscytującej jesieni!!!

*Zapewne w międzyczasie docierać będą nowe informacje, więc nota będzie na bieżąco aktualizowana.


[1] Filmy Krzysztofa Kieślowskiego w legalnych źródłach, http://www.legalnakultura.pl/pl/czytelnia-kulturalna/wspolne-sprawy/news/1947,2016-rokiem-kieslowskiego, dostęp 21.09.2018.