Kartoteka – Irena Krzywicka

Kartoteka - Irena Krzywicka - przedstawiciel literatury polskiej
Irena Krzywicka, fragment

Irena Krzywicka

28 maja 1899 – 12 lipca 1994

Polska feministka, pisarka, publicystka, tłumaczka, moralistka, buntowniczka, propagatorka świadomego macierzyństwa, antykoncepcji, edukacji seksualnej, popularyzatorka twórczości Marcela Prousta, skandalistka II Rzeczypospolitej (łamała tabu, szokowała, obnażała hipokryzję), związana zawodowo i prywatnie z Tadeuszem Boyem-Żeleńskim, w drugiej połowie XX wieku prowadziła w Warszawie salon literacki, autorka Pierwszej krwi, Sekretów kobiet i słynnej prozy autobiograficznej Wyznania gorszycielki.

A los, wie pan, to nie jest wcale sumienny księgowy, tylko głupi, bezmyślny dureń, który wszystko mili i plącze i wszystko zawsze nie w porę załatwia. Za późno. Za późno, rozumie pan?

– Irena Krzywicka Wichura i trzciny

Kartoteka – Magdalena Samozwaniec

Kartoteka - Magdalena Samozwaniec - przedstawiciel literatury polskiej
Magdalena Samozwaniec, fragment

Magdalena Samozwaniec

26 lipca 1894 – 20 października 1972

Polska pisarka satyryczna, nazywana najdowcipniejszą kobietą w kraju, pierwszą damą polskiej satyry, wnuczka Juliusza Kossaka, córka Wojciecha Kossaka, siostra Jerzego Kossaka oraz Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, stryjeczna siostra Zofii Kossak-Szczuckiej, krewna Jadwigi Unrużanki (żony Witkacego), prekursorka objazdowych wieczorów autorskich, autorka Wielkiego Szlema, powieści Błękitna krew, wspomnień Maria i Magdalena oraz Zalotnica niebieska.

Kartoteka – Stanisława Przybyszewska

Kartoteka - Stanisława Przybyszewska - przedstawiciel literatury polskiej
Stanisława Przybyszewska, fragment

Stanisława Przybyszewska

1 października 1901 – 15 sierpnia 1935

Polska pisarka i dramatopisarka, tłumaczka, córka Stanisława Przybyszewskiego i malarki Anieli Pająkówny, ekspedientka w księgarni należącej do Komunistycznej Partii Polski, długi czas żyjąca w całkowitej izolacji od świata, autorka opowiadań, które nawiązują do modernistycznej tradycji prozy psychologicznej, mikropowieści Ostatnie noce ventôse’a, Wybraniec losu, powieści Twórczość Gerarda Gasztowta oraz dramatów, w tym najsłynniejszej pięcioaktówki Sprawa Dantona, w których ukazała procesy historyczne i uzależnione od nich losy ludzi, wybitnych jednostek, tworzących lub współtworzących historię, zafascynowana postacią Robespierre’a, zmarła z wyniszczenia organizmu przez skrajną nędzę i narkotyki (była morfinistką).

Kartoteka – Maria Konopnicka

Kartoteka - Maria Konopnicka - przedstawiciel literatury polskiej
Maria Konopnicka, fragment

Maria Konopnicka

23 maja 1842 – 8 października 1910

Polska poetka, nowelistka, autorka utworów dla dzieci, krytyk literacki, publicystka, tłumaczka, działaczka społeczna, matka zmagająca się ze swymi „szalonymi” córkami, redaktorka demokratycznego pisma dla kobiet „Świt” i tygodnika emancypantek „Bluszcz”, autorka liryki patriotycznej, wiejskiej i ludowej, także refleksyjno-filozoficznej, nowel o tematyce społecznej i psychologicznej, autorka słynnej Roty, nowel takich jak Mendel Gdański, Dym, Nasza szkapa, Miłosierdzie gminy, baśni O krasnoludkach i sierotce Marysi, studium historycznoliterackiego Mickiewicz, jego życie i duch.

Kartoteka – Eliza Orzeszkowa

Kartoteka - Eliza Orzeszkowa - przedstawiciel literatury polskiej
Eliza Orzeszkowa, fragment

Eliza Orzeszkowa

6 czerwca 1841 – 18 maja 1910

Polska pisarka, publicystka, pozytywistka, działaczka polityczna i społeczna, ówczesna skandalistka (rozwódka żyjąca w związku przez długie lata bez ślubu), współwłaścicielka księgarni i wypożyczalni wydawniczej, jedna z pierwszych polskich kobiet, które publicznie wypowiadały się w sprawie emancypacji, „matka-założycielka polskiej myśli feministycznej”[1], patronka (obok Marii Konopnickiej) tajnej organizacji Koła Kobiet Korony i Litwy, autorka rozpraw (Kilka słów o kobietach, O kobiecie, O Żydach i kwestii żydowskiej), powieści (Cham, Nad Niemnem, Marta, Meir Ezofowicz), nowel i opowiadań (zbiory Melancholicy, Gloria victis) oraz bogatej korespondencji, dwukrotnie wysuwano jej kandydaturę do Nagrody Nobla.


[1] Kazimiera Szczuka, cyt. Za, Sto lat temu zmarła Orzeszkowa – pozytywistyczna feministka, opublikowano 18.05.2010, http://www.newsweek.pl/styl-zycia/eliza-orzeszkowa-pierwsza-polska-feministka,58730,1,1.html, dostęp 27.06.2018.