Kartoteka – Kazimiera Iłłakowiczówna

Kartoteka - Kazimiera Iłłakowiczówna - przedstawiciel literatury polskiej
Kazimiera Iłłakowiczówna, fragment

Kazimiera Iłłakowiczówna

6 sierpnia 1889 – 16 lutego 1983

Polska poetka, pisarka, tłumaczka, poliglotka (przetłumaczyła m. in. Annę Kareninę Tołstoja, poezję Emily Dickinson i Endre Adyego), osobisty sekretarz Józefa Piłsudskiego, jedna z największych postaci życia literackiego doby międzywojnia, choć związana z grupą Skamander, to zawsze osobna.

Kartoteka – Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

Kartoteka - Maria Pawlikowska-Jasnorzewska - przedstawiciel literatury polskiej
Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, fragment

Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

24 listopada 1891 – 9 lipca 1945

Polska poetka i dramatopisarka dwudziestolecia międzywojennego, związana z grupą Skamandr, wnuczka Juliusza Kossaka, córka Wojciecha Kossaka, siostra Magdaleny Samozwaniec, stryjeczna siostra Zofii Kossa-Szczuckiej, krewna Jadwigi Unrużanki (żony Witkacego), autorka takich tomów poetyckich jak Niebieskie migdały, Różowa magia, Pocałunki oraz dramatów Mrówki, Baba-Dziwo.

Wciąż rozmyślasz. Uparcie i skrycie,

Patrzysz w okno i smutek masz w oku…

Przecież mnie kochasz nad życie?

Sam mi mówiłeś przeszłego roku…

Nie widziałam cię już od miesiąca

I nic. Jestem może bledsza,

Trochę śpiąca, trochę bardziej milcząca,

Lecz widać można żyć bez powietrza!

Gdy się miało szczęście, które się nie trafia:

Czyjeś ciało i ziemię całą –

A zostanie tylko, tylko fotografia,

To – to jest bardzo mało…

Powiedziałeś mi: Kiedy do mnie piszesz,

Nie wystukuj wszystkiego na maszynie,

Dopisz jedną linię własną ręką,

Kilka słów, doprawdy nic wielkiego –

Tak tak tak tak tak tak tak tak tak tak tak…

Wciąż się śmiejesz, lecz coś tkwi poza tym,

Patrzysz w niebo, na rzeźby obłoków…

Przecież ja jestem i niebem, i światem?

Sam mi mówiłeś przeszłego roku…

Nie widziałam cię już od miesiąca.

I nic. Jestem może bledsza,

Trochę śpiąca, trochę bardziej milcząca,

Lecz widać można żyć bez powietrza…

– Maria Pawlikowska-Jasnorzewska Pocałunki

Kartoteka – Halina Poświatowska

Kartoteka - Halina Poświatowska - przedstawiciel literatury polskiej
Halina Poświatowska, fragment

Halina Poświatowska

9 maja 1935 – 11 października 1967

Polska poetka należąca do pokolenia „Współczesności”, autorka słynnych liryków miłosny i autobiograficznej prozy Opowieść dla przyjaciela, długo traktowana przez krytykę, widzącą w niej jedynie poetkę sentymentalną, po macoszemu, z czasem zrehabilitowana i czytana na nowo już jako autorka intelektualna, analityczna, nowatorska o usposobieniu dalekim od łagodnego.

Czy wszystko pozostanie tak samo, kiedy mnie już nie będzie? Czy książki odwykną od dotyku moich rąk, czy suknie zapomną o zapachu mojego ciała? A ludzie? Przez chwilę będą mówić o mnie, będą dziwić się mojej śmierci – zapomną. Nie łudźmy się, przyjacielu, ludzie pogrzebią nas w pamięci równie szybko, jak pogrzebią w ziemi nasze ciała. Nasz ból, nasza miłość, wszystkie nasze pragnienia odejdą razem z nami i nie zostanie po nich nawet puste miejsce. Na ziemi nie ma pustych miejsc.

– Halina Poświatowska Opowieść dla przyjaciela

Kartoteka – Maria Dąbrowska

Kartoteka - Maria Dąbrowska - przedstawiciel literatury polskiej
Maria Dąbrowska, fragment

Maria Dąbrowska

6 października 1889 – 15 maja 1965

Polska powieściopisarka, dramatopisarka, eseistka, publicystka, tłumaczka, działaczka niepodległościowa, społeczna, oświatowa i kulturalna, autorka licznych utworów dla dzieci i młodzieży, cyklu opowiadań Ludzie stamtąd, bezcennych Dzienników oraz tetralogii Noce i dnie, za którą była kilkakrotnie nominowana do Nagrody Nobla.

W życiu są noce i dnie, ale są i niedziele, te jednak zdarzają się rzadziej niż w kalendarzu.

– Maria Dąbrowska Noce i dnie

Bogumił nie rozumiał, co się pani Barbarze stało. Poszedł za nią do sypialni, gdzie zasiadła przy łóżeczku dziecka i udawała teraz, że go nie widzi. Jakiś czas milczał posłusznie, a na koniec zapytał:

– Zmęczył cie dzień dzisiejszy?

Odpowiedź wytrysła tak natychmiast, jakby dawno gotowa czekała tylko na to jego pytanie:

– Weź, złam łodygę kwiatu, a potem dziw się, że zwiądł, i pytaj, czy jest zmęczony!

– Nie rozumiem takich górnolotnych porównań. Powiedz wyraźnie. Czy ja ci co zrobiłem?

– Maria Dąbrowska Noce i dnie

Kartoteka – Maria Kuncewiczowa

Kartoteka - Maria Kuncewiczowa - przedstawiciel literatury polskiej
Maria Kuncewiczowa, fragment

Maria Kuncewiczowa

30 października 1895 – 15 lipca 1989

Polska pisarka, tłumaczka, autorka pierwszej w Polsce powieści radiowej (Dni powszednie państwa Kowalskich), jedna z głównych przedstawicielek polskiej prozy psychologicznej, autorka słynnej Cudzoziemki – jednego z najwybitniejszych osiągnięć literackich tzw. psychologizmu okresu międzywojennego.

[…] smutne, smutne! Umierali, umierają, umierać będą. Wszystko jedno, gdzie, kiedy – umierać zawsze i wszędzie jest straszno! Myślałam, że w cudownym takim kraju, gdzie w końcu października wieczory lipcowe, gdzie na grobach siedzą i całują się, a w grobach – werwena… ja myślałam, że tutaj śmierć niestraszna! Ach, Władyś ty mój – straszna, wszędzie zawsze straszna dla człowieka, który urodził się i nie żył. Nie żył wcale! Rozumiesz ty – nie żył? […] Władyś, jakże ja będę umierać, kiedy nie żyłam ja wcale?

– Maria Kuncewiczowa Cudzoziemka