Podsumowanie pierwszego półrocza 2018

Czas na Bałwochwalicy Jednej czytelnicze podsumowanie pierwszego półrocza!

W Bałwochwalni do tej pory nie było podsumowań tego typu… Poprzestawałam na rocznych zestawieniach. Uświadomiłam sobie jednak, że półrocze wypada latem, na wakacje, zatem w chwili idealnej na polecenie książki na urlop. Dlatego postanowiłam wprowadzić śródroczny bilans czytekniczy, który będzie jednocześnie propozycją lektur na lato. Ale…

Po pierwsze

Kategoria „książka na lato”/ „książka na wakacje” w powszechnym pojęciu irytuje mnie, tak samo jak tzw. literatura kobieca. Owszem, powtarzać będę uparcie, lato, wakacje, słońce to radość, śmiech, zabawa, beztroska, lekkość, nicnierobienie… Nie oznacza to jednak wcale, że człowiek oddał mózg do przechowalni. I nie myśli. I chce tylko pławić się w rozrywce odmóżdżającej. Ignorując cały wszechświat. W ten lekkomyślny okres w roku, zmysły są przecież szczególnie wyczulone. Odbiera się wszystko z większą intensywnością. Wręcz cierpi się na nadwrażliwość. I niekiedy odczuwa się głód, który musi być zaspokojony jak najszybciej, bo w innym wypadku nie dotrwa się do świtu. Definicja „książki na lato”, którą zaproponowała Zadie Smith, przypomnę:

Istnieje coś takiego jak „książka na lato”. Do czytania na plaży, w hamaku albo wśród wysokiej trawy. Obiecuje przyjemność i całkowite zanurzenie: jeżeli co parę minut kładziemy ją sobie na piersi, rozmyślając o obiedzie, to raczej nie mamy do czynienia z książką na lato. Prawdziwa książka na lato jest prawdziwsza niż lato: człowiek porzuca przyjaciół i bliskich, zaszywa się w pokoju, otacza moskitierą i wraca […][1].

jest temu bliska. Zatem poniższe tytuły, poza tym, że tworzą półroczne zestawienie, są jednocześnie moimi propozycjami książek na lato w powyższym pojęciu tej kategorii.

Po drugie

Bardzo mi się spodobały blogowe podsumowania śródroczne pod hasłem Mid year book freak out tag, które zdradzają między innym Najlepszą książkę przeczytaną w pierwszym półroczu, Nowość, której jeszcze nie zdążyło się przeczytać, Książkę, na którą się czeka w drugiej połowie roku, Największe rozczarowanie, Książkowy crush, Ulubionego bohater, Książkę, przy której się płakało, Książkę, która uszczęśliwiła. Niestety, BJ nie potrafiła w tych kategoriach dosłyszeć swego głosu, dlatego postanowiła zrobić to po swojemu 😉 , co w tym przypadku oznacza tradycyjnie – utworzyć ranking najlepszych książek pierwszej połowy 2018 roku. Wybrała ich sześć. Dlaczego sześć? A tak, w połączeniu z sześcioma najlepszymi książkami drugiej połowy roku 2018 będzie ich dwanaście – tyle ile miesięcy w roku, zatem na każdy miesiąc roku jedna książka. Kolejność – od najgorszej z najlepszych, do najlepszej z najlepszych 😉 !!!

Po trzecie

Przyznam, że nie wiedziałam jak podejść do sprawy. Bilans miał obejmować publikacje, które przeczytałam w ciągu ostatnich sześciu miesięcy, oczywiste, ale biorąc pod uwagę fakt, że czytam różne książki – literaturę piękną, literaturę użytkową, klasykę literatury powszechnej, klasykę literatury polskiej, przedwczorajsze nowości, wczorajsze nowości – trudno było zabrać się do tej buchalterii, gdyż poszczególne tytuły nijak nie przystawały do siebie. Poniższe zestawienie zawiera zatem sześć książek z istnego miszmaszu czytelniczego Bałwochwalicy Jednej!!! Wszystko choć podyktowane jest jej gustem, jej upodobaniami, skrzywieniami, poszukiwaniami, to z uwzględnieniem uniwersalnych kryteriów, wedle których publikacje niejako spełniają zasady dzieł wartościowych.

I jeszcze jedno

Bywalcy Bałwochwalni nie będą rankingiem zaskoczeni, gdyż o trzech tytułach była już mowa – są osobne noty im poświęcone. O pozostałych mowa będzie wkrótce.

6. 4321 – Paul Auster

– powieść ta musiała znaleźć się w czołówce, mimo że jej lektura nieco rozczarowała. Monumentalne dzieło (opus magnum pisarza, jak twierdzą jedni), w którym autor (klasyk, jak twierdzą drudzy) przedstawia właściwie symultanicznie cztery wersje życia jednego człowieka (pomysł prosty i genialny, realizacja nieco rozczarowująca, gdyż czytelnik (ja) gubi się w wersjach, choć z czasem przestaje to przeszkadzać), uwikłanego w małą historię, z historią wielką w tle – alternatywne historie, warianty egzystencji pewnego Żyda o polskich korzeniach mieszkającego w Ameryce, Archiego Fergusona, człowieka inteligentnego i wrażliwego, urodzonego 3 marca 1947 roku. Wszystko zależy od tego, jakie bohater podejmie decyzje, jak zareaguje na otaczający świat, jak rzeczywistość i inni na niego wpłyną, słowem, od przypadku. Powieść zatem zadaje zasadnicze dla ludzkości pytanie – czym jest przypadek w naszym życiu? To powieść inicjacyjna z historią dwudziestowiecznej Ameryki także tej literackiej i filmowej w tle. To także powieść o dochodzeniu do bycia człowiekiem pióra.

5. Amatorki – Elfriede Jelinek

– powieści austriackiej noblistki uznawana za jedną z najważniejszych niemieckojęzycznych powieści nurtu feministycznego z lat siedemdziesiątych. Okrutna opowieść o kobietach nie tylko dla kobiet, o miłości, jakiej nikt nie pragnie. To historia dwóch młodych amatorek miłości i szczęścia stojących u progu życia. Kobiety, choć marzą w istocie o tym samym – szczęściu, które zapewnić im może tylko mężczyzna – to nieco inaczej na owo szczęście się zapatrują. Jedna podporządkowuje się regułom patriarchalnego i kapitalistycznego porządku, druga stara się zachować wierność wyobrażeniom i na rzecz miłości rezygnuje z aspiracji zawodowych, obie jednak stają się ofiarami panujących konwenansów oraz reguł narzuconych im przez społeczeństwo. To opowieść o ludziach, którzy upatrują szczęścia w miłości, mimo to proza ta ze wzniosłością nie ma nic wspólnego. To bowiem literatura, która odziera człowieka z fasady pozorów i odsłania najgorszą stronę rodzaju ludzkiego, to opowieść o człowieku każdym (niezależnie od płci, statusu, zajmowanej pozycji w rodzinie, społeczeństwie) – o kimś pożałowania godnym, małym, odpychających, budzącym wstręt, pozbawionym szlachetności, czystości.

4. Zanim dopadnie nas czas – Jennifer Egan

– powieść sprzed lat, którą uhonorowano Nagrodą Pulitzera. Jej bohaterem jest w istocie czas… Ten wieczny, bezwzględny i bezlitosny, towarzysz naszej egzystencji, której nadaje znaczenie znikomości. To powieść-mozaika, którą odbiorca sam musi zrekonstruować podczas procesu lektury, mając do dyspozycji strzępy informacji, które wyłaniają się w chaotycznej kolejności. To opowieść o pewnym pokoleniu, które z czasem, zgodnie z koleją rzeczy, destrukcyjną, ulega przeobrażeniu – „od szumiących płyt analogowych i amatorskich kapeli punkowych wykrzykujących swoje emocje na żywiołowych koncertach jednoczących publiczność do ››ściągania kawałków z neta‹‹, mp3 i doskonałych nośników dźwięku”. To historia kilkorga zwyczajnych bohaterów, którzy w pewnej chwili dobrnęli do granicy, za którą wszystko się zmieniło. Przed jej przekroczeniem (o czym każdy z nich naiwnie marzył) byli pełni miłości, pasji, namiętności, mocy, siły, wiary, nadziei. Mogli wszystko, sięgali najwyższych szczytów. Myśleli, że zmierzają we właściwą stronę, by ich marzenia, oczekiwania, wyobrażenia ziściły się, potrzeby zostały zaspokojone, plany zrealizowane. Przekroczenie granicy – granicy dorosłości – prędzej czy później każdemu z nich pokazało figę z makiem. To, co się wyłoni z owej mozaiki nie zapewni radości i lekkości, jedynie dojmujące poczucie „marności nad marnościami”.

3. Koala – Lukas Bärfuss

– zaskakująca powieść, bezkompromisowa, bolesna, bo pozbawiająca złudzeń, zaangażowana. Dwa różne wątki, odległe, nieprzystające do siebie nie tylko pod względem tematu, ale i formy podania – samobójstwo brata narratora/ autora, człowieka nieco wycofanego (wspomnienia) oraz kolonizacja Australii przez Wielką Brytanię i przy okazji próba wyniszczenia gatunku uznanego za nieużyteczny, koali (ale nie tylko), apatycznego leniwca (esej) – okazują się w istocie opowieściami o tym samym! To dzieło o tym, nad czym dziś, idąc po trupach do celu, powinniśmy się zastanowić – o dzisiejszym modelu życia jedynie akceptowalnym, o kapitalizmie, w którym nie ma miejsca na alternatywę, w istocie zaś o wartość ludzkiego istnienia samego w sobie.

2. Zapiski z domu wariatów – Christine Lavant

– niewielki utwór sprzed wielu lat, który dopiero niedawno ujrzał światło dzienne. To poddane literackiej obróbce doświadczenie autorki z pobytu w klinice psychiatrycznej. To starannie skomponowany tekst, będącym wynikiem stylizacji, mającym formę dziennika – bieżących notatek, relacji spisywanej na bieżąco, zapisków składających się ze strumienia myśli, które oddają ducha tu i teraz. Już sam temat wywołuje dreszcze, a przecież najistotniejszy jest sposób tego podania, który poraża. Oszczędność słów i emocji, klarowność, lapidarność i prostota narracji, subtelność, ale także wyrafinowanie i autentyzm sprawiają, że historia głównej bohaterki, która po nieudanej próbie samobójczej, szukając schronienia, na własną prośbę znalazła się w zakładzie dla obłąkanych wstrząsa. Nie ma tu elementów zbędnych, ornamentyki, która by rozmywała istotę dzieła, oddalała od niej. To przejmująca i wyciszona dramatyczna opowieść o podwójnym niedopasowaniu – wykluczeniu przez pacjentów oddziału, gdyż jest się zbyt zdrowym, by funkcjonować na prawach zwyczajnego pensjonariusza zakładu dla obłąkanych oraz wykluczeniu przez przedstawicieli reszty społeczeństwa, gdyż nie jest się na tyle zdrowym (zbyt ułomnym), by być poza nim, by normalnie funkcjonować wśród jego przedstawicieli. To powieść o naturze szaleństwa – o tym jak cienka jest granica między jednym a drugim światem, tak pozornie przecież odległym, jak bliskie jest szaleństwo, jak umowne są kwestie normy. To także opowieść o specyficznej, zamkniętej mikrospołeczności szpitalnej, w której istniejące stosunki, hierarchie, zależności, w niczym nie odbiegają od tych panujących w świecie poza murami zakładu, w społeczności otwartej.

1. Dziewczyna z poczty – Stefan Zweig

– niedokończona choć spójna opowieść, będąca świadectwem ducha autora, o dziewczynie, asystentce oddziału urzędu pocztowego na austriackiej prowincji, która nieświadoma uroków życia pędziła ledwie znośny żywot. Dane jej było jednak przenieść się na kilka dni do innego wymiaru. Kilka chwil wystarczyło, by poczuła się jak u siebie. Przemiana z brzydkiego kaczątka w pięknego łabędzia dokonała się jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki. Odurzona, choć świadoma oszustwa, żyła pełnią nowego życia. Brutalny okazał się powrót… Nic już nie było takie jak dawniej. Egzystencja dotąd ledwie znośna, stała się wegetacją niemożliwą do zniesienia. W czym mamy zapowiedź przyszłej tragedii, konsekwencji nieodwracalnych i nadziei na poprawę losu! To uniwersalna opowieść o ludziach pełnych lęku przed jutrem, zagubionych w bezwzględnej rzeczywistości, gotowych jednak walczyć. To opowieść o poszukiwaniu własnego „ja”, opowieść o bólu istnienia, o uwieraniu życia, o rozbudzonych nadziejach, marzeniach, aspiracjach, ambicjach, o próbie zawalczenia o siebie i swoje miejsce w świecie, o wyrwanie kawałka tortu dla siebie. To opowieść o pojedynczej monadzie z historią w tle. W dusznym, apatycznym, szarym, brudnym i wrogim świecie, rozgrywa się dramat młodej kobiety, która rozczarowana rzeczywistością, zapragnęła więcej. Zweig ze znawstwem oddaje tu zniuansowane meandry kobiecej psychiki. Brawurowo portretuje jednak nie tylko jednostkę, ale i zbiorowość. Jest tu niezrównanym psychologiem natury ludzkiej.

Ten ranking sześciu najlepszych według BJ książek pierwszego półrocza 2018 roku jest idealną propozycją lektur na lato! Ale uwaga!!! W myśl definicji wyżej podanej! Zatem nie odetchniesz z ulgą podczas procesu czytania. Te lektury to nie proza lekka, łatwa i przyjemna. Nie koi, raczej źga, uwiera, sprawia ból, pozbawia komfortu, gwarantuje jednak satysfakcję, bo pobudza, bo odmienia, bo pozostawia ślad, bo wciąga w światy wykreowane przez mistrzów pióra i nie pozwala o sobie zapomnieć. A takich lektur życzę i Tobie i sobie!


[1] Zadie Smith, Wstęp, w,  Edward St Aubyn, Patrick Melrose, tom 1, Nic takiego. Złe wieści. Jakaś nadzieja, Warszawa 2017.

Podsumowanie miesiąca – czerwiec 2018

Podsumowanie miesiąca - czerwiec

Czas na Bałwochwalicy Jednej podsumowanie miesiąca!

Przeżywał dzieciństwo w wieku dojrzałym, biorąc odwet za przedwczesną dojrzałość w dzieciństwie.

– Gustaw Herling-Grudziński Inny świat

Ach, co to był za czerwiec!? Czerwiec to ostatni miesiąc wiosny i początek lata… Koniec – moment bolesny, ściągający w dół, jest w istocie obietnicą początku – a to już moment, w którym możliwe jest wszystko, w którym nie ma niemożliwego. Zatem wchodzę w to nowe niewiadome z odwagą (?), otwartością, refleksją, spokojem i ekscytacją.

Niewątpliwie czerwiec Bałwochwalicy Jednej był pełen skrajnych emocji i uniesień. Wrażeń estetycznych najwyższych lotów, podniet intelektualnych. Inspiracji.

Wydarzenia

Za wydarzenie czerwca uznaję pewną debatę:

  • Okrągły stół blogerów, wydawców i czytelników w ramach Big Book Festival – nie byłam, nie uczestniczyłam, oglądałam jedynie transmisję, to jednak wystarczyło (choć fakt, że nie mogłam zabrać głosu wyprowadzał z równowagi 😉 ), by zadać sobie kilka pytań, by nad kilkoma kwestiami się zastanowić. To jednak wymaga osobnej noty. Proszę więc o cierpliwość, a będzie dane.

Niestety, nie zabrakło też wydarzeń mało radosnych:

  • Porażka polskiej reprezentacji na Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej 2018 – ja wiem, że to jest sport i tu wszystko może się zdarzyć, ale gdy pomyślę o aspiracjach… poniosła ułańska fantazja! Jak nic. Przegrana niekiedy bywa sukcesem, bo porażka porażce nierówna, ale w tym wypadku jest… nie będę kończyć. Proponuję samemu sobie dopowiedzieć!
Książki

Mundial sprawił, że nie za wiele miałam czasu na czytanie, co paradoksalnie przyczyniło się do efektywniejszego czytania. Sięgałam bowiem po książki nieco skromniejszej objętości (tym, o zgrozo, się kierowałam) i finał był taki, że jedna była lepsza od drugiej!!!

  • Białe łzy – Hari Kunzru – temat powieści – niechlubna przeszłość Ameryki, która kładzie się cieniem na teraźniejszości – eksplorowany był już na różne sposoby, jednak ten, który zastosował Kunzru, sprawił, że powieść odkrywa przed odbiorcą nowe lądy. Autor podszedł do tej trudnej kwestii od niecodziennej strony, od muzyki bowiem (przypomnę, że muzyka ma na mnie ogromny wpływ, dlatego częściej niż niekiedy słucham ciszy), od strony bluesa – muzyki niewolników – co zaowocowało powieścią wyrafinowaną, osobliwą, która uderza w struny delikatnie, ale jakże celnie. Choć zaczyna się niewinnie i lekko – młodość, przyjaźń, pasja, muzyka, wariactwo, Nowy Jork, to jest to jednak opowieść ciężkiego kalibru. Więcej o tej oryginalnej prozie będzie wkrótce w osobnej nocie. Proszę o cierpliwość, a będzie dane. Albo po prostu sięgnij po książkę. W klimat może wprowadzić odpowiednia muzyka – Spotify http://bit.ly/kunzru-spotify, Soundcloud http://bit.ly/kunzru-soundcloud, Tidal http://bit.ly/kunzru-tidal.
  • Zanim dopadnie nas czas – Jennifer Egan – powieść sprzed lat, którą uhonorowano Nagrodą Pulitzera. I słusznie! Bo to bardzo dobra rzecz! Bohaterem jej jest czas… Ten bezwzględny, bezlitosny wieczny towarzysz naszej egzystencji, której nadaje znaczenie znikomości. Więcej o tej smutnej powieści będzie wkrótce w osobnej nocie. Proszę o cierpliwość, a będzie dane. Albo po prostu sięgnij po książkę.
  • Koala – Lukas Bärfuss – zaskakująca powieść, niespodziewana, bezkompromisowa, bolesna, bo pozbawiająca złudzeń, zaangażowana; dwa różne wątki, odległe, nieprzystające do siebie nie tylko pod względem tematu, ale i formy podania – samobójstwo brata narratora/ autora, człowieka nieco wycofanego (wspomnienia) oraz kolonizacja Australii przez Wielką Brytanię i przy okazji próba wyniszczenia gatunku uznanego za nieużyteczny, koali (ale nie tylko), apatycznego leniwca (esej) – okazują się opowieścią o tym samym! To bowiem proza o tym, nad czym dziś, idąc po trupach do celu, powinniśmy się zastanowić – o dzisiejszym modelu życia jedynie akceptowalnym, o kapitalizmie, w którym nie ma miejsca na alternatywę, w istocie zaś o wartość ludzkiego istnienia samego w sobie. Więcej o tej nieoczywistej i mądrej powieści będzie wkrótce w osobnej nocie. Proszę o cierpliwość, a będzie dane. Albo po prostu sięgnij po książkę. Ale ostrzegam!

Był też audiobook (w interpretacji Paluliny Holtz):

  • Moja najdroższa – Gabriel Tallent – opowieść o tym jak kropla potrafi zatruć morze; powieść mocna, okrutna, bezkompromisowa, wali obuchem w łeb, pozbawia komfortu, boli. Opowieść o ojcu i córce, którzy zdani na siebie, żyją w kontrze do reszty świata. Jak to ich życie wygląda? Nie chcesz wiedzieć! A może? Ostrzegam jednak. Autor posunął się bowiem daleko. Czy nie za daleko? Czy nie lepszym wyjściem byłoby zatrzymać się i poprzestać na niedopowiedzeniu?

Co uznaję za lekturę obowiązkową? Zanim dopadnie nas czas i Koala to moje numery jeden czerwca, chyba półrocza (muszę pomyśleć?). Przypuszczam też, że znajdą się w czołówce podsumowania roku 2018!!!

Muzyka

Muzykę podsunął mi ktoś znający się na rzeczy. Podarowana płyta (z jakiej okazji nie powiem 😉 ) świetnie wpisała się w czerwcowy klimat:

  • With Orchestra – Hooverphonic – polecam szczególnie numer drugi tego belgijskiego zespołu!

No dobra, z okazji Dnia Dziecka to było 😉 !

Film

W czerwcu premierę miał film, na który bardzo czekałam. Nie dlatego, że jego twórca dostał Złotą Palmę w Cannes za reżyserię, że było o nim tak głośno, że było tyle zachwytów, och, achów. Tylko dlatego, że tenże reżyser tworzy filmy, które na mnie działają, które są mi bliskie. I nie zawiodłam się.

  • Zimna wojna – reż. Paweł Pawlikowski, USA, 2017 – owszem, niewtajemniczonemu w dokonania reżysera, z racji wywołanego szumu, może się wydawać, że będzie miał do czynienia z filmem pełnym przepychu, tym zaś, którzy mają za sobą doświadczenie tej twórczości, wiedzą, że nic bardziej mylnego. Mamy bowiem do czynienia z obrazem wyciszonym, niespiesznym, subtelnym, kameralnym, intymnym, lirycznym, oszczędnym, ale także pozbawionym patosu (co niezmiernie ważne), z lekkością, humorem, przy jednoczesnym wyrafinowaniu. Dialogi zredukowano do minimum, muzyka, od rodzimego folkloru po jazz i rock ‚n’ roll zza żelaznej kurtyny, mimo że jest tu jednym z głównych bohaterów czy nawet tematów, nie narzuca się, nie jest nachalna. Opowieść zaś snują zdjęcia – pełną tragizmu historię miłości w czasach zarazy (rzeczywistość bowiem zmaga się z zimną wojną), której bohaterowie, choć sobie oddani, wciąż muszą szukać sposobu, by zimna wojna, która ogarnęła także ich wnętrza, dobiegła końca i miłość zatriumfowała. Znajdują… (rodem z Witkacego) – motyw stary jak świat, ale siła rażenia jak nigdy. To także opowieść o człowieku zakorzenionym gdzieś, gdzie egzystencja staje się niemożliwa z racji wartości, którymi się kieruje. I jeszcze kreacje aktorskie – wręcz niemożliwe (choć mam tu małe ale do początku filmu, nim bohaterowie pokazali swoją prawdę, swój autentyzm, swoją siłę). To obraz, który nie jest uwikłany w tu i teraz, w nasze dzisiaj, choć na dziś, bo uniwersalny. Zacierający granice czasoprzestrzenne. A może właśnie przez to będący odpowiedzią na nasze tu i teraz?

Podsumowując – czerwiec roku 2018 był miesiącem ekscytującym! Aż chciałabym przeżyć go jeszcze raz! No, może pomijając ten mundialowy blamaż!

Podsumowanie miesiąca – maj 2018

Podsumowanie miesiąca - maj

Czas na Bałwochwalicy Jednej podsumowanie miesiąca!

A w maju

Zwykłem jeździć, szanowni panowie,

Na przedniej platformie tramwaju!

Miasto na wskroś mnie przeszywa!

Co się tam dzieje w mej głowie:

Pędy, zapędy, ognie, ogniwa,

Wesoło w czubie i w piętach,

A najweselej na skrętach!

Na skrętach – koliście

Zagarniam zachwytem ramienia,

A drzewa w porywie natchnienia

Szaleją wiosenną wonią,

Z radości pęka pąkowie,

Ulice na alarm dzwonią,

Maju, maju! – –

Tak to jadę na przedniej platformie tramwaju,

Wielce szanowni panowie!…

– Julian Tuwim Do krytyków

Ach, co to był za maj!? Nie pamiętam którego roku o tej porze było tyle słońca w mojej krainie… w ogóle kiedy było tyle słońca!? Człowiek mógł w końcu nacieszyć się nim do woli i delektować. Nawet wiatr, zwykle przeszywający, tym razem skrył się, by nie mącić.

A że mą głowę zaprzątały „pędy, zapędy” i jazda na „przedniej platformie tramwaju”, to miałam „wesoło w czubie i w piętach” i nie było za wiele miejsca na jakąś tam kulturę 😉 !!! Ewentualnie osobistą, nie wysoką 😉 !

Co oczywiście nie przeszkadzało mi czuć radość i dumę z dokonań polskich twórców!

Wydarzenia

Literatura i film to dziedziny sztuki, w których odnieśliśmy w maju ogromny międzynarodowy sukces:

  • Złota Palma za reżyserię dla Pawła Pawlikowskiego za film Zimna wojna.
  • Międzynarodowa Nagroda Bookera dla Olgi Tokarczuk za powieść Bieguni.

Niestety, nie zabrakło też i wydarzeń, które czynią spustoszenie wokół nas:

  • Śmierć Philipa Rotha.
Książki

Nie było za wiele książek i nie było za wiele radości z lektury – było zaś rozczarowanie i był niedosyt, ale jak zawsze lekiem na zło okazała się klasyka!

  • Pani wyrocznia – Margaret Atwood – moje wielkie rozczarowanie, dowód na to, że świetnym twórcą też zdarzają się wypadki przy pracy 😉 . Podczas lektury nurtowały mnie pytania typu: „po co?”, „czemu to służy?”, „do czego zmierza?”, na które niestety nie otrzymałam odpowiedzi.
  • Disneyland – Stanisław Dygat – klasyka powieści polskiej, zabawna, ironiczna, przewrotna, specyficzna, poruszająca kwestie natury egzystencjalnej, uniwersalna opowieść na tle Polski lat sześćdziesiątych XX w.
  • Ulga – Natalia Fiedorczuk – powieść ta, podobnie jak było z debiutem autorki, jest niedoskonała, bo choć uderza, to pozostawia niedosyt, bo czegoś w niej bark. Ślizga się po powierzchniach spraw jakby bez celu. Baza, punkt wyjścia – opowieść o dzisiejszych trzydziestolatkach, z kredytem, dzieckiem, z korporacją, z atroficznymi relacjami międzyludzkimi – jest, ale brak środków, które by to poniosły. Mimo to polecam i kibicuję autorce, bo mam przeczucie, że ona jeszcze nam pokaże!

Powieść Disneyland – lektura obowiązkowa!!!

Muzyka

Muzykę znalazłam odpowiednią do majowej aury. Przez przypadek. Lekko i zwiewnie:

  • Tranquility Base Hotel & Casino – Arctic Monkeys – nie byłam przekonana do tego brytyjskiego zespołu, ale teraz… popłynęłam!
Film

W maju było trochę filmów, głośnych filmów, z pewnością niekiedy wartych obejrzenia, gdyż niektóre z nich poruszają istotne kwestie, ale żaden z nich mnie nie porwał, nie zachwycił:

  • I tak cię kocham – reż. Michael Showalter, USA, 2017 – opowieść o parze, która zmaga się z dzielącymi ją różnicami kulturowymi; lekka, zabawna, nieoczywista.
  • Mudbound – reż. Dee Rees, USA, 2017 – film na podstawie powieści Hillary Jordan „Błoto”, opowieść o rasistowskiej walce i wojennych traumach, także o patriarchalnym świecie; bolesny obraz przeszłości do dziś pokutujący.
  • Spotlight – reż. Tom McCarthy, Kanada, USA, 2015 – oparty na faktach film, który ukazuje pracę dziennikarzy nad sprawą molestowania seksualnego dzieci w instytucjach kościelnych na terenie stanu Massachusetts, co okazało się początkiem międzynarodowego skandalu, którego pokłosiem była fala procesów i doniesień z całego świata (doszło wówczas do ujawnienia molestowania kleryków przez poznańskiego arcybiskupa Juliusza Paetza); poraża nie tyle skalą, co ufnością i przymykaniem oczu na „nadużycia”.

Podsumowując – maj roku 2018 był miesiącem gorącym i radosnym, choć z posmakiem smutku! Nakazującym wrócić do Rotha i Tokarczuk!!!

Podsumowanie miesiąca – kwiecień 2018

Podsumowanie miesiąca - kwiecień

Czas na Bałwochwalicy Jednej podsumowanie miesiąca!

Początek kwietnia, jeden z tych miesięcy, które służą za przejście między zimą i wiosną. Śnieg już zniknął, ale nie ukazała się jeszcze zieloność; drzewa są czarne, trawniki szare i niebo szare: wygląda jak marmur poprzecinany srebrnymi i złotawymi nitkami.

– Bolesław Prus Lalka

O jaki ten kwiecień przyjemny był… Dużo słońca, dużo ciepła, dużo zieleni!!! Nic właściwie z plecieniowej kwietniowej aury. Poza małym „prima aprilisem”, który szybko puściło się w niepamięć… Trzeba był zająć się pilniejszymi sprawami… Okularami słonecznymi, rowerami, spódnicami zwiewnymi, głową w chmurach, ptakami śpiewającymi.

Książki

Mimo sprzyjających okoliczności, kwiecień pod względem czytelniczym nie był najlepszym miesiącem, bo nie było mnogości tytułów, choć setki stron zostało przeczytanych, bo zabrakło urozmaicenia… Same nowości wczorajsze i przedwczorajsze:

  • Norma – Sofi Oksanen – ta ostatnia powieść fińsko-estońskiej pisarki, polskiej Sylwii Chutnik, sprawiła mi kłopot. Niby ciekawie, bo to gra konwencjami, ale czy miks thrillera, kryminału, manifestu feministycznego, współczesnej baśń o Roszpunce, mafijnej historii, opowieści o sytuacji kobiet i ich walce, o wyalienowaniu odmieńca, to nie za dużo jak na jedną powieść…? Bo do czego to może doprowadzić? Ja doszłam do ściany.
  • 4321 – Paul Auster – wielka powieść, ponad 800 stron, z którą też mam problem. Pomysł prosty i genialny, realizacja irytująca, choć warstwa formalna zasługuje na uznanie niewątpliwie. Nie znaczy to, że jestem na nie. Czuję jednak jakieś coś. Rozczarowaniem się to zwie? Cztery warianty egzystencji jednego człowieka, Archiego Fergusona, urodzonego 3 marca 1947 roku Żyda o polskich korzeniach. Wszystko zależy od tego, jakie bohater podejmie decyzje, jak zareaguje na otaczającą rzeczywistość. Perypetie rewelacyjnego bohatera uwikłanego w małą historię, z historią wielką w tle (szkoda, że tak bardzo w tle) oraz wszelkie opisy w większości bawią, ujmują (pomijając te ducha sportu oddające – dla mnie nie do zniesienia), warte są niewątpliwie wielogodzinnego pochylenia się nad powieścią, które jednak nie przyniesie spełnienia tym, których oczekiwania był większe niż żadne.
Muzyka

W oczekiwaniu na biografię Krzysztofa Komedy autorstwa Magdaleny Grzebałkowskiej i na Prawdziwą historię – najnowszy film Romana Polańskiego, w kwietniu rytm nadawała Kołysanka dla Rosemary oczywiście… Polecam!!! Idealne na rozmarzony czas. Kwiecień zaś zamknęłam muzyką Mikromusic z ostatniej ich płyty Tam mi się nie chce – bez patosu, z humorem, ironią, lekką i mądrą. Zwieńczeniem był koncert zespołu z Wrocławia promującego płytę – na żywo jeszcze lepsi są. Ech… Polecam!

Film

Zdecydowanie kwiecień był filmowym miesiącem!!! Dawno aż tylu filmów nie obejrzałam:

  • Na karuzeli życia – reż. Woody Allen, USA, 2017 – zapewne można się czepiać, mnie jednak ostatni film króla Manhattanu zachwycił. Piękne zdjęcia, światło, barwa, scenografia, charakteryzacja, kostiumy, słowem cała warstwa wizualna jakby baśniowa porywa odbiorcę – czytaj mnie. Do tego świetna gra aktorów i opowieść o tym, co spędza nam sen z powiek – ból jaki funduje człowiekowi życie – rozmijanie się wyobrażeń z rzeczywistością. To opowieść o ludzkiej naturze, o ludzkiej egzystencji, która jest wiecznym mocowaniem się ze światem i z samym sobą.
  • Nigdy cię tu nie było – reż. Lynne Ramsay, Francja, USA, Wielka Brytania, 2017 – bez komentarza!
  • Twarz – reż. Małgorzata Szumowska, Polska, 2017 – opowieść o odbieraniu innych przez pryzmat schematów i stereotypów – mężczyzna z przeszczepioną twarzą zostaje odrzucony nie tylko przez lokalną społeczność, ale i przez część rodziny. Problematyka ważna, istotna, tyle że na plan pierwszy wysuwa się coś innego, co pozostaje na długo w głowie – opowieść o brudnej Polsce i przaśnych, nieokrzesanych Polakach. Prawdziwy? Wykrzywiony? Szumowski?
  • W ułamku sekundy – reż. Fatih Akin, Francja, Niemcy, 2017 – tytuł nic nie mówiący, do tego ni jak mający się do wymownego oryginalnego (niem. Nichts – nicości), film zaś mocny i aktualny. Problematyka sprowadza się do trudnych relacji międzykulturowych na przykładzie doświadczeń jednostki. To opowieść o emocjach, o ludzkiej tragedii bez moralizowania i bez szantażu emocjonalnego.
  • Wieża. Jasny dzień – reż. Jagoda Szelc, Polska, 2017 – pozornie opowieść o rodzimej psychodramie w rodzimych dekoracjach, w istocie zaś rodzaj przepowiedni artystki, która zabiera nas w podróż „od znanego do nieznanego, od racjonalizmu do duchowości, od pozorów kontroli do jej zupełnego braku; wreszcie – od dramatu obyczajowego do horroru”[1], odwieczny spór klasyków z romantykami, by wybić nas z poczucia pewności, zaufania w moc tego, co poznane, zracjonalizowane.

Polecam Na karuzeli życia, W ułamku sekundy i Wieżę. Jasny dzień – trzy mądre obrazy skłaniające do refleksji.

Podsumowując – kwiecień roku 2018 był ekscytujący 😉 !!! Choć niestety z towarzyszącym lekkim niedosytem literackim. Ale jam malkontentka, więc nic dziwnego!!!


  • [1] Grzegorz Fortuna JR, Wieża. Jasny dzień [recenzja], „Kino” 2018, nr 03, s. 73-74.

Podsumowanie miesiąca – marzec 2018

Podsumowanie miesiąca - marzec

Czas na Bałwochwalicy Jednej podsumowanie miesiąca!

Społeczność, która za rzecz naturalną uznaje, że troska o dzieci i o dom ma prawo stłumić pokłady inteligencji u kobiet, jest sama dla siebie wrogą i nawet o tym nie wie.

– Elena Ferrante Historia ucieczki

Marzec jest taki skomplikowany! Według kalendarza to miesiąc zimowy, według wewnętrznego poczucia wiosenny, według aury… przez jej kapryśność różnie bywa. Tegoroczny pokazał nam środkowy palec, figę, język. Nie miał zamiaru spełniać naszych zachcianek. Był więc styczniowy – śnieżny, mroźny, zimny. I choć chwilami było nawet przyjemnie, to w środku wszystko się buntowało i krzyczało. I nic nie szło tak jak powinno…

Ale dość!!! Czas ten okrutny miesiąc podsumować, tym samym zamknąć zimę, by móc już tylko wiosną wiosennie egzystować!!!

Książki

Marzec pod względem czytelniczym nie był najlepszym miesiącem. Przygniótł mnie i sprawił, że zawitali nieproszeni goście, marazm z apatią i chandrą pod ręce. Początkowo walczyłam, później postanowiłam przeczekać… Dlatego poniżej nie ma mnogości tytułów. Choć te, po które zdołałam sięgnąć należą do literatury z najwyższej półki. Była więc klasyka. Powrót od dawna planowany. Pierwszy raz powieść o nęcącym starszego pana dziewczęciu czytałam w pośpiechu, bo czas leciał, a egzaminy były tuż, tuż… Tym razem delektując się…  Dwie pozostałe książki, to zaległości z zeszłego roku, tyle że jedna z nich – powalająca – powstała ponad pół wieku temu. Z pewnością w przyszłości bliższej bądź dalszej pojawią się osobne noty na temat tych moich marcowych lektur.

Zatem:

  • Zulejka otwiera oczy – Guzel Jachina – być może jako opowieść o losach tytułowej bohaterki, tatarskiej chłopki z czasów rozkułaczania nie brzmi na tyle intrygująco, by odczuć potrzebę doświadczenia tej lektury, ale nie dajmy się zwieść… Debiut młodej Tatarki to przede wszystkim fascynująca opowieść o kobiecie, która po prostu otwiera oczy.
  • Zapiski z domu wariatów – Christine Lavant – niewielka książeczka sprzed wielu lat dopiero niedawno ujrzała światło dzienne. Na szczęście. O ile ubożsi bylibyśmy, gdyby czas miniony ją pochłonął? Ale jest i nie tyle zachwyca, co obezwładnia. Autorka po latach powróciła do doświadczenia kilkutygodniowego pobytu w klinice psychiatrycznej. Przetransponowała to przez swoją wyobraźnię i podała tekst, będący rodzajem relacji z tamtego czasu – w istocie relacji z bycia osobnym, nigdzie nieprzynależącym.
  • Lolita – Vladimir Nabokov – tej powieści nie trzeba prezentować… Każdy, choćby tylko ze słyszenia, wie w czym rzecz. To dzieło, którym należy się delektować.

W marcu pojawiła się jeszcze jedna znakomita powieść. W lutym zaczęłam na dobre swoją przygodę z audobookami!!! Przekonałam się do nich po długim czasie nieuznawania, dlatego w marcu i ten rodzaj lektury praktykowałam. Tym razem padło na klasykę literatury rodzimej. Przednia powieść!!! Upajałam się każdym zdaniem, dialogiem, każdą sceną:

  • Zły – Leopold Tyrmand – klasyka polskiej powieści kryminalnej; tytułowy Zły poza prawem wymierza sprawiedliwość warszawskiej chuliganerii z lat pięćdziesiątych XX wieku; czyta Adam Ferency.

I jeszcze jedno! Z powodu czytelniczej marcowej ospałości szukałam czegoś, czym wiosną by żyła. Taką lekturę na wiosnę!!! Znalazłam!!!

  • 4321 – Paul Auster.

Uznałam, po wnikliwej analizie, że nowa powieść nowojorskiego pisarza powinna spełnić wiosenne potrzeby i zaspokoić wiosenne pragnienia! Były więc szybkie zakupy, później szybka przesyłka. Teraz nadszedł czas na lekturę, ale już niespieszną!!! Długo wąchałam, ale teraz już czytam!

Muzyka

W marcu duszę koiła muzyka najlepsza… Milesa Davisa… Polecam!!! To lek na całe zło, na najgorszą chandrę, na najbardziej parszywy nastrój!!!

Podsumowując – marzec roku 2018 był bardzo ciężkim miesiącem. To nie był czas na filmy. To też nie był najlepszy czas na czytanie. To był natomiast najlepszy czas na słuchanie muzyki, ale tylko takiej jak ta Davisa!!!