Kartoteka – Halina Poświatowska

Kartoteka - Halina Poświatowska - przedstawiciel literatury polskiej
Halina Poświatowska, fragment

Halina Poświatowska

9 maja 1935 – 11 października 1967

Polska poetka należąca do pokolenia „Współczesności”, autorka słynnych liryków miłosny i autobiograficznej prozy Opowieść dla przyjaciela, długo traktowana przez krytykę, widzącą w niej jedynie poetkę sentymentalną, po macoszemu, z czasem zrehabilitowana i czytana na nowo już jako autorka intelektualna, analityczna, nowatorska o usposobieniu dalekim od łagodnego.

Czy wszystko pozostanie tak samo, kiedy mnie już nie będzie? Czy książki odwykną od dotyku moich rąk, czy suknie zapomną o zapachu mojego ciała? A ludzie? Przez chwilę będą mówić o mnie, będą dziwić się mojej śmierci – zapomną. Nie łudźmy się, przyjacielu, ludzie pogrzebią nas w pamięci równie szybko, jak pogrzebią w ziemi nasze ciała. Nasz ból, nasza miłość, wszystkie nasze pragnienia odejdą razem z nami i nie zostanie po nich nawet puste miejsce. Na ziemi nie ma pustych miejsc.

– Halina Poświatowska Opowieść dla przyjaciela

Kartoteka – Maria Dąbrowska

Kartoteka - Maria Dąbrowska - przedstawiciel literatury polskiej
Maria Dąbrowska, fragment

Maria Dąbrowska

6 października 1889 – 15 maja 1965

Polska powieściopisarka, dramatopisarka, eseistka, publicystka, tłumaczka, działaczka niepodległościowa, społeczna, oświatowa i kulturalna, autorka licznych utworów dla dzieci i młodzieży, cyklu opowiadań Ludzie stamtąd, bezcennych Dzienników oraz tetralogii Noce i dnie, za którą była kilkakrotnie nominowana do Nagrody Nobla.

W życiu są noce i dnie, ale są i niedziele, te jednak zdarzają się rzadziej niż w kalendarzu.

– Maria Dąbrowska Noce i dnie

Bogumił nie rozumiał, co się pani Barbarze stało. Poszedł za nią do sypialni, gdzie zasiadła przy łóżeczku dziecka i udawała teraz, że go nie widzi. Jakiś czas milczał posłusznie, a na koniec zapytał:

– Zmęczył cie dzień dzisiejszy?

Odpowiedź wytrysła tak natychmiast, jakby dawno gotowa czekała tylko na to jego pytanie:

– Weź, złam łodygę kwiatu, a potem dziw się, że zwiądł, i pytaj, czy jest zmęczony!

– Nie rozumiem takich górnolotnych porównań. Powiedz wyraźnie. Czy ja ci co zrobiłem?

– Maria Dąbrowska Noce i dnie

Podsumowanie miesiąca – kwiecień 2018

Podsumowanie miesiąca - kwiecień

Czas na Bałwochwalicy Jednej podsumowanie miesiąca!

Początek kwietnia, jeden z tych miesięcy, które służą za przejście między zimą i wiosną. Śnieg już zniknął, ale nie ukazała się jeszcze zieloność; drzewa są czarne, trawniki szare i niebo szare: wygląda jak marmur poprzecinany srebrnymi i złotawymi nitkami.

– Bolesław Prus Lalka

O jaki ten kwiecień przyjemny był… Dużo słońca, dużo ciepła, dużo zieleni!!! Nic właściwie z plecieniowej kwietniowej aury. Poza małym „prima aprilisem”, który szybko puściło się w niepamięć… Trzeba był zająć się pilniejszymi sprawami… Okularami słonecznymi, rowerami, spódnicami zwiewnymi, głową w chmurach, ptakami śpiewającymi.

Książki

Mimo sprzyjających okoliczności, kwiecień pod względem czytelniczym nie był najlepszym miesiącem, bo nie było mnogości tytułów, choć setki stron zostało przeczytanych, bo zabrakło urozmaicenia… Same nowości wczorajsze i przedwczorajsze:

  • Norma – Sofi Oksanen – ta ostatnia powieść fińsko-estońskiej pisarki, polskiej Sylwii Chutnik, sprawiła mi kłopot. Niby ciekawie, bo to gra konwencjami, ale czy miks thrillera, kryminału, manifestu feministycznego, współczesnej baśń o Roszpunce, mafijnej historii, opowieści o sytuacji kobiet i ich walce, o wyalienowaniu odmieńca, to nie za dużo jak na jedną powieść…? Bo do czego to może doprowadzić? Ja doszłam do ściany.
  • 4321 – Paul Auster – wielka powieść, ponad 800 stron, z którą też mam problem. Pomysł prosty i genialny, realizacja irytująca, choć warstwa formalna zasługuje na uznanie niewątpliwie. Nie znaczy to, że jestem na nie. Czuję jednak jakieś coś. Rozczarowaniem się to zwie? Cztery warianty egzystencji jednego człowieka, Archiego Fergusona, urodzonego 3 marca 1947 roku. W zależności od tego, jakie bohaterowie podejmą decyzje, jak zareagują na otaczającą rzeczywistość, życie Żyda o polskich korzeniach w Ameryce i jego bliskich pobiegnie swoim niezależnym torem. Perypetie rewelacyjnego bohatera uwikłanego w małą historię, z historią wielką w tle (szkoda, że tak bardzo w tle) oraz wszelkie opisy w większości bawią, ujmują, pomijając te ducha sportu oddające – dla mnie nie do zniesienia, warte są niewątpliwie wielogodzinnego pochylenia się nad powieścią, które jednak nie przyniesie spełnienia tym, których oczekiwania był większe niż żadne.
Muzyka

W oczekiwaniu na biografię Krzysztofa Komedy autorstwa Magdaleny Grzebałkowskiej i na Prawdziwą historię – najnowszy film Romana Polańskiego, w kwietniu rytm nadawała Kołysanka dla Rosemary oczywiście… Polecam!!! Idealne na rozmarzony czas. Kwiecień zaś zamknęłam muzyką Mikromusic z ostatniej ich płyty Tam mi się nie chce – bez patosu, z humorem, ironią, lekką i mądrą. Zwieńczeniem był koncert zespołu z Wrocławia promującego płytę – na żywo jeszcze lepsi są. Ech… Polecam!

Film

Zdecydowanie kwiecień był filmowym miesiącem!!! Dawno aż tylu filmów nie obejrzałam:

  • Na karuzeli życia – reż. Woody Allen, USA, 2017 – zapewne można się czepiać, mnie jednak ostatni film króla Manhattanu zachwycił. Piękne zdjęcia, światło, barwa, scenografia, charakteryzacja, kostiumy, słowem cała warstwa wizualna jakby baśniowa porywa odbiorcę – czytaj mnie. Do tego świetna gra aktorów i opowieść o tym, co spędza nam sen z powiek – ból jaki funduje człowiekowi życie – rozmijanie się wyobrażeń z rzeczywistością. To opowieść o ludzkiej naturze, o ludzkiej egzystencji, która jest wiecznym mocowaniem się ze światem i z samym sobą.
  • Nigdy cię tu nie było – reż. Lynne Ramsay, Francja, USA, Wielka Brytania, 2017 – bez komentarza!
  • Twarz – reż. Małgorzata Szumowska, Polska, 2017 – opowieść o odbieraniu innych przez pryzmat schematów i stereotypów – mężczyzna z przeszczepioną twarzą zostaje odrzucony nie tylko przez lokalną społeczność, ale i przez część rodziny. Problematyka ważna, istotna, tyle że na plan pierwszy wysuwa się coś innego, co pozostaje na długo w głowie – opowieść o brudnej Polsce i przaśnych, nieokrzesanych Polakach. Prawdziwy? Wykrzywiony? Szumowski?
  • W ułamku sekundy – reż. Fatih Akin, Francja, Niemcy, 2017 – tytuł nic nie mówiący, do tego ni jak mający się do wymownego oryginalnego (niem. Nichts – nicości), film zaś mocny i aktualny. Problematyka sprowadza się do trudnych relacji międzykulturowych na przykładzie doświadczeń jednostki. To opowieść o emocjach, o ludzkiej tragedii bez moralizowania i bez szantażu emocjonalnego.
  • Wieża. Jasny dzień – reż. Jagoda Szelc, Polska, 2017 – pozornie opowieść o rodzimej psychodramie w rodzimych dekoracjach, w istocie zaś rodzaj przepowiedni artystki, która zabiera nas w podróż „od znanego do nieznanego, od racjonalizmu do duchowości, od pozorów kontroli do jej zupełnego braku; wreszcie – od dramatu obyczajowego do horroru”[1], odwieczny spór klasyków z romantykami, by wybić nas z poczucia pewności, zaufania w moc tego, co poznane, zracjonalizowane.

Polecam Na karuzeli życia, W ułamku sekundy i Wieżę. Jasny dzień – trzy mądre obrazy skłaniające do refleksji.

Podsumowując – kwiecień roku 2018 był ekscytujący 😉 !!! Choć niestety z towarzyszącym lekkim niedosytem literackim. Ale jam malkontentka, więc nic dziwnego!!!


  • [1] Grzegorz Fortuna JR, Wieża. Jasny dzień [recenzja], „Kino” 2018, nr 03, s. 73-74.

Kartoteka – Maria Kuncewiczowa

Kartoteka - Maria Kuncewiczowa - przedstawiciel literatury polskiej
Maria Kuncewiczowa, fragment

Maria Kuncewiczowa

30 października 1895 – 15 lipca 1989

Polska pisarka, tłumaczka, autorka pierwszej w Polsce powieści radiowej (Dni powszednie państwa Kowalskich), jedna z głównych przedstawicielek polskiej prozy psychologicznej, autorka słynnej Cudzoziemki – jednego z najwybitniejszych osiągnięć literackich tzw. psychologizmu okresu międzywojennego.

[…] smutne, smutne! Umierali, umierają, umierać będą. Wszystko jedno, gdzie, kiedy – umierać zawsze i wszędzie jest straszno! Myślałam, że w cudownym takim kraju, gdzie w końcu października wieczory lipcowe, gdzie na grobach siedzą i całują się, a w grobach – werwena… ja myślałam, że tutaj śmierć niestraszna! Ach, Władyś ty mój – straszna, wszędzie zawsze straszna dla człowieka, który urodził się i nie żył. Nie żył wcale! Rozumiesz ty – nie żył? […] Władyś, jakże ja będę umierać, kiedy nie żyłam ja wcale?

– Maria Kuncewiczowa Cudzoziemka

Kartoteka – Zofia Nałkowska

Kartoteka - Zofia Nałkowska - przedstawiciel literatury polskiej
Zofia Nałkowska, fragment

Zofia Nałkowska

10 listopada 1884 – 17 grudnia 1954

Polska pisarka, publicystka, dramatopisarka, diarystka prowadząca salon literacki działaczka organizacji kobiecych, bezpartyjna posłanka walcząca z konserwatywnym i patriarchalnym otoczeniem, siłą konwenansów i rolą usłużnej żony[1], autorka między innym Kobiet, Narcyzy, Granicy, Romansu Teresy Hennert, Domu kobiet, Medalionów, Charakterów oraz Dzienników.

Świat dzieli się na smutną szlachetność i rozkoszny brud. Kobiety mają do wyboru jedno lub drugie, mężczyznom wolno swobodnie przemieszczać się od jednego do drugiego. I to jest ta rzecz, której nie mogę znieść jako największej niesprawiedliwości.

– Zofia Nałkowska Dzienniki 1899-1905

Chcę być kobietą, tylko kobietą – czy może aż…

– Zofia Nałkowska Kobiety


[1] Paulina Wilk, Biografia Zofii Nałkowskiej [recenzja], opublikowano 24.10.2011, http://www.rp.pl/artykul/738829-Biografia-Zofii-Nalkowskiej—recenzja.html, dostęp 25.04.2018.